BAHAGI 2 : NANG HAWAKAN NG BATANG PULUBI ANG KAMAY NG LALAKING NAKULONG SA SIRANG SASAKYAN, HINDI NIYA ALAM NA ANG PAPEL SA BULSA NITO ANG MAGPAPABALIK SA PANGALANG MATAGAL NA NIYANG HINAHANAP
Dahil sa sugat.
Kundi dahil sa katotohanang matagal niyang hinanap ang anak na pinaniwalaan niyang matagal nang nawala.
“Anak…” nanginginig na tawag ni Gabriel.
Hindi agad nakasagot si Nico. Nakatitig lamang siya sa lalaki habang unti-unting bumabalik sa isip niya ang mga huling salita ng kanyang ina.
“Kung sakaling makita mo ang iyong ama, anak, huwag mong sisihin ang sarili mo. Hindi mo kasalanan ang lahat ng nangyari.”
Noon, hindi niya maintindihan kung bakit ganoon ang sinabi ng kanyang ina. Lumaki siyang walang ama, walang maayos na tahanan, at walang kasiguraduhan kung saan siya matutulog sa bawat gabi.
Ang alam lamang niya, bago mamatay ang kanyang ina, mahigpit nitong hinawakan ang kanyang kamay at iniwan sa kanya ang isang maliit na kahon na nakabalot sa lumang kumot.
Ngunit nawala ang kahon nang mapilitan siyang umalis sa kanilang barung-barong matapos mamatay ang kanyang ina.
“Kuya, bakit po kayo umiiyak?” tanong ni Nico.
Napapikit si Gabriel. Hindi niya alam kung paano ipapaliwanag sa batang nasa harapan niya ang dalawampung taong pagsisisi, paghihintay, at paghahanap.
“Hindi mo ba alam kung sino ako, anak?”
Umiling si Nico.
“Ang sabi lang po ni Nanay, may isang Gabriel na kailangan kong makita balang araw. Pero hindi niya sinabi kung saan kayo hahanapin.”
Napahagulhol si Gabriel.
“Diyos ko… buhay ka.”
Bago pa siya makapagsalita muli, biglang lumakas ang usok mula sa makina ng sasakyan.
“Nico! Lumabas ka na riyan!” sigaw ng isang lalaki mula sa labas.
Ngunit hindi gumalaw ang bata.
“Hindi ko po kayo iiwan!”
“Anak, makinig ka sa akin. Ilabas mo ang sobre sa bulsa ko.”
“Bakit po?”
“Dahil nandoon ang katotohanan. Kailangan mong malaman kung bakit kita nawala.”
Nanginginig ang kamay ni Nico habang kinukuha ang sobre. Sa loob nito ay isang lumang litrato, isang sertipiko ng kapanganakan, at isang liham na ilang beses nang tiniklop.
Nang makita ni Nico ang litrato, nanlamig ang kanyang buong katawan.
Isang batang babae ang nakangiti sa larawan habang karga ang isang sanggol. Sa likod nila ay nakatayo ang isang lalaking kamukha ni Gabriel noong bata pa ito.
Sa likod ng litrato, may nakasulat na pangalan.
Mara, Gabriel, at ang aming anak na si Nicolas.
“Nicolas…” mahinang sabi ni Nico.
Iyon ang buong pangalan niya.
Hindi niya alam kung bakit nasa litrato ang pangalan niya. Hindi rin niya alam kung bakit ang lalaking nakahandusay sa harapan niya ay tila may karapatang tawagin siyang anak.
“Kuya, ano po ang ibig sabihin nito?”
Hindi na nakasagot si Gabriel dahil biglang bumagsak ang isang bahagi ng sirang pinto sa tabi nila.
Nagsigawan ang mga tao.
Sa wakas, dumating ang mga bumbero at rescuer. Ilang sandali pa, matagumpay nilang nailabas si Gabriel mula sa sasakyan. Kasabay nilang inilabas si Nico, na mahigpit pa ring nakakapit sa sobre.
Dinala silang dalawa sa pinakamalapit na ospital.
Habang nasa ambulansiya, hindi binitiwan ni Gabriel ang kamay ng bata.
“Pangako, Nico. Hindi na kita mawawala.”
Ngunit hindi agad naniwala ang bata.
Marami na siyang nakitang matatanda na nangangako. May mga nagsasabing tutulungan siya, pero iniiwan din siya pagkatapos. May mga nagsasabing babalik sila, ngunit hindi na niya muling nakikita.
Kaya sa halip na sumagot, tahimik lamang siyang tumingin sa bintana.
Makalipas ang ilang oras, nagising si Gabriel sa isang silid ng ospital.
May benda ang kanyang noo. Masakit ang kanyang katawan, ngunit ang una niyang hinanap ay ang batang nagligtas sa kanya.
“Nico?” tawag niya.

“Dito lang po ako.”
Nasa isang upuan sa tabi ng kama ang bata. Hawak nito ang sobre at nakatingin sa lumang litrato.
“Bakit hindi mo ako iniwan?” tanong ni Gabriel.
“Dahil po, kahit pulubi ako, tinuruan ako ni Nanay na hindi dapat iwan ang taong nangangailangan ng tulong.”
Napahawak si Gabriel sa kanyang dibdib.
Iyon mismo ang ugali ni Mara. Kahit wala silang makain noon, lagi itong nagbibigay ng pagkain sa mga taong mas nangangailangan.
“Kamukha mo siya,” bulong niya.
“Talaga po?”
“Oo. Pareho kayo ng mga mata. Pareho kayong hindi kayang tumalikod sa taong nasasaktan.”
Sandaling natahimik si Nico bago niya inilabas ang liham.
“Kuya Gabriel, puwede ko po bang malaman kung bakit ninyo kami iniwan ni Nanay?”
Napapikit ang lalaki.
Alam niyang darating ang sandaling kailangan niyang sabihin ang katotohanan.
“Hindi ko alam na ipinanganak ka pala, anak.”
Tumingin si Nico sa kanya nang diretso.
“Paano po nangyari iyon?”
Huminga nang malalim si Gabriel.
Dalawampung taon na ang nakalilipas, isa lamang siyang batang negosyanteng nagsisimulang bumuo ng sariling kumpanya. Mahal na mahal niya si Mara, ngunit tutol ang kanyang pamilya sa kanilang relasyon dahil mahirap lamang ang babae.
Nang malaman ng kanyang ama ang tungkol sa kanilang pagpapakasal, pinapili siya nito: ang kanyang pamilya at negosyo, o si Mara.
Pinili ni Gabriel si Mara.
Ngunit hindi pa roon nagtapos ang kanilang problema.
Isang gabi, sinabi ng kanyang ama na may mahalagang dokumentong kailangang pirmahan si Gabriel sa ibang lungsod. Nang bumalik siya, wala na si Mara sa kanilang inuupahang bahay.
Wala ring sulat.
Walang paliwanag.
Ang tanging sinabi ng kanyang ama ay umalis daw si Mara kasama ang ibang lalaki at ayaw na nitong makita si Gabriel.
Hindi siya naniwala noong una. Hinanap niya si Mara sa kanilang dating tirahan, sa ospital, at sa mga lugar na madalas nilang puntahan. Ngunit tila nilamon na siya ng mundo.
Makalipas ang ilang buwan, nakatanggap siya ng isang sulat na nagsasabing ayaw nang makipagkita ni Mara sa kanya.
Hindi niya alam na peke pala ang sulat.
Hindi niya alam na ang kanyang ama mismo ang nag-utos na ilayo si Mara sa kanya.
At higit sa lahat, hindi niya alam na buntis noon si Mara.
“Kung alam ko lang na may anak ako,” nanginginig na sabi ni Gabriel, “hindi ako titigil sa paghahanap sa inyo.”
“Pero namatay po si Nanay nang hindi kayo kasama.”
Napayuko si Gabriel.
Walang anumang paliwanag ang makapagpapagaan sa sakit ng batang lumaking nag-iisa.
“Alam ko, anak. At wala akong karapatang hilingin na patawarin mo ako agad.”
Tahimik na tumulo ang luha ni Nico.
“Bago po namatay si Nanay, lagi niyang tinitingnan ang pintuan. Akala ko, may hinihintay siyang pagkain o tulong. Hindi ko alam na kayo pala ang hinihintay niya.”
Napahagulgol si Gabriel.
Sa loob ng maraming taon, pareho silang naghintay sa magkabilang panig ng isang kasinungalingan.
At habang lumilipas ang panahon, si Mara ang nagbayad ng pinakamabigat na halaga.
Kinabukasan, ipinatawag ni Gabriel ang kanyang personal na abogado.
“Gusto kong imbestigahan mo ang lahat ng nangyari kay Mara,” utos niya. “Lahat ng sulat, dokumento, at taong sangkot sa pagkawala niya.”
Ilang araw ang lumipas bago bumalik ang abogado dala ang isang lumang folder.
“Sir, may natuklasan kami.”
Inilapag nito ang mga dokumento sa mesa.
Ang unang papel ay kopya ng sulat na natanggap ni Gabriel maraming taon na ang nakalipas. Ang ikalawa ay isang dokumentong nagpapatunay na nagbayad ang kanyang ama sa isang tao upang ilipat si Mara sa ibang lalawigan.
Ngunit ang ikatlong dokumento ang tuluyang nagpayanig sa kanya.
Isa itong tala mula sa isang maliit na ospital. Nakasaad doon na nanganak si Mara ng isang lalaki.
Ang pangalan ng ama sa tala ay Gabriel.
“Hindi ito maaari…” bulong niya.
“May isa pa po, sir,” sabi ng abogado. “Bago namatay ang inyong ama, may iniwan siyang liham sa isang tagapangalaga ng kanyang mga dokumento.”
Dahan-dahang binuksan ni Gabriel ang liham.
Nakasulat doon ang pag-amin ng kanyang ama.
Inamin nitong siya ang nagpaalis kay Mara, siya ang gumawa ng mga pekeng sulat, at siya ang nagpilit na paghiwalayin ang magkasintahan. Ang katwiran niya, hindi raw karapat-dapat si Mara sa kanilang pamilya.
Ngunit may isa pang lihim.
Nalaman ng kanyang ama na may anak si Mara at Gabriel. Sa halip na ibalik ang bata sa ama nito, pinili niyang itago ang katotohanan upang hindi masira ang reputasyon ng kanilang pamilya.
Hindi niya kailanman naisip kung anong klaseng buhay ang naghihintay sa batang iyon.
Nang matapos basahin ni Gabriel ang liham, hindi siya nakapagsalita.
Ang taong pinakamalaki niyang pinagkatiwalaan ang siyang sumira sa buhay ng babaeng pinakamamahal niya at ng anak na hindi man lang niya nayakap.
“Sir,” maingat na sabi ng abogado, “may impormasyon din kaming nakuha tungkol sa pagkamatay ni Mara.”
Biglang tumingala si Gabriel.
“Ano?”
Ayon sa mga tala, ilang buwan bago namatay si Mara, nagtungo ito sa isang dating tanggapan ng kumpanya. May dala itong dokumentong nagpapatunay na si Nico ang anak ni Gabriel.
Ngunit hindi ito nakapasok sa gusali.
