PART 2:

 

KABANATA 1: ANG PAGBASAG SA ANINO

 

Ang katahimikan sa loob ng bahay sa Antipolo ay hindi pamilyar na katahimikan ng kapayapaan; ito ay ang katahimikan bago ang pagputok ng isang bulkan.

 

Nang sabihin ko ang mga salitang iyon—“Hindi na ako sasakay sa eroplano mo kailanman”—bahagyang natigilan si Marco. Kumunot ang kanyang noo, ang kanyang mga kilay ay halos magsalubong habang nakatitig sa akin. Para sa kanya, ang aking mga salita ay simpleng pag-iinarte lamang ng isang babaeng nagtatampo.

 

“Rhea, ano na naman ba ito?” boses niya na may halong pagod at kaunting inip. Tinalikuran niya ako para magbuhos ng tubig sa baso. “Kung galit ka pa rin dahil sa ginawa kong post sa social media, naliwanagan ko na ‘yan sa ‘yo sa utak ko. Isang tulong lang ‘yun kay Katrina. Nagpatulong siya sa akin para sa bagong business venture niya at kailangan niya ng publicity. Walang ibig sabihin ‘yung caption.”

 

Tumingin ako sa likod ng kanyang ulo. Napaka-klinikal ng kanyang paliwanag. Napakagaling niyang magpalabas na ako ang mababaw, na ako ang walang intindi, na ako ang naghahanap ng away sa gitna ng wala.

 

“Isang publicity stunt na kailangan mong hawakan nang mahigpit ang kamay niya?” tanong ko sa mahinahong boses. Walang pagtaas ng tono, walang panginginig. “Isang publicity stunt na kailangan mong bilhan siya ng Cartier bracelet na nagkakahalaga ng kalahating milyon—ang eksaktong bracelet na ibinibigay mo rin sa akin ngayon?”

 

Natigilan ang kamay ni Marco na humahawak sa pitcher ng tubig. Unti-unti siyang humarap sa akin, ang kanyang ekspresyon ay napalitan ng bahagyang pagkagulat na mabilis ding pinalitan ng depensa.

 

“Pano mo… nalaman ‘yun?” tanong niya, bago mabilis na nagpalit ng taktika. “Rhea, magkaibang bagay ‘yun. Kay Katrina, pabuya ‘yun dahil tinulungan niya ang pamilya ko noong ma-ospital si Mama tatlong taon na ang nakakaraan. Naalala mo ba? Utang na loob ‘yun. Sa ‘yo, ibinibigay ko ito dahil mahal kita. Bakit ba kailangan mong ikumpara ang sarili mo sa kanya?”

 

Utang na loob.

 

Napakagandang salita para itago ang panloloko.

 

“Tumingin ka sa akin, Marco,” wika ko. “Noong na-ospital ang nanay mo tatlong taon na ang nakakaraan, sino ang nag-puyat sa ospital habang may flight ka sa Hong Kong? Ako. Sino ang nagbayad ng kulang sa bill sa ospital gamit ang naipon kong suweldo? Ako. Si Katrina? Dumating lang siya para magdala ng prutas at magpa-picture para magmukhang mabait sa pamilya mo.”

 

Nawalan ng kibo si Marco. Napatingin siya sa akin na para bang ngayon lang niya napansin kung gaano kalalim ang latay ng mga salita ko.

 

“Limang taon, Marco,” patuloy ko, habang dahan-dahan kong itinutulak ang velvet box pabalik sa dulo ng mesa. “Limang taon kong pinalagpas ang lahat ng beses na inuna mo siya. Kapag tumatawag siya sa gitna ng gabi dahil naputol ang kuko niya, pumupunta ka. Kapag nag-aaway sila ng boyfriend niya, ikaw ang ginagawa niyang sandalan. Pinalagpas ko kasi naniwala ako na ako ang kasama mo sa cockpit. Ako ang kasama mo sa ulap. Akala ko, sapat na ang maging kasama mo sa pangarap mo.”

 

Umayos ako ng tayo. Inayos ko ang aking buhok at tinitigan siya sa mga mata.

 

“Pero narealize ko, sa mata mo, ako lang ang taong laging nandiyan. Ang taong hindi mo kinakatakutang mawala dahil sigurado kang hindi aalis. At iyon ang pinakamalaking pagkakamali ko.”

 

“Rhea, huwag kang magsalita ng ganyan,” lumapit si Marco at pilit na hinawakan ang aking mga balikat. Ang kanyang kamay ay mainit, pero sa balat ko, para itong napakasakit na pasanin. “Pagod ka lang. Bukas, paggising mo, maayos din ang lahat. May flight tayo papuntang Tokyo bukas ng umaga. Magpahinga ka na.”

 

Inalis ko ang kanyang mga kamay sa aking balikat. Hindi marahas, ngunit may pader na hindi na niya kailanman matitibag.

 

“Hindi ako sasama sa flight mo bukas, Marco. At hindi na rin ako titira sa bahay na ito.”

 

KABANATA 2: ANG PAGLILIPAD NG PAGMAMAHAL

 

Habang pumasok si Marco sa banyo para maligo, sinimulan ko na ang pag-eimpake.

 

Hindi ko kinuha ang mga mamahaling damit na binili niya para sa akin. Hindi ko kinuha ang mga alahas na ibinigay niya sa mga nakaraang anibersaryo. Ang kinuha ko lang ay ang sarili kong mga gamit—ang aking mga uniform, ang aking flight logbook, ang aking mga personal na dokumento, at ang ilang pirasong damit na ako mismo ang bumili gamit ang sarili kong pera.

 

Habang inilalagay ko ang aking flight logbook sa loob ng aking luggage, napabuklat ito sa unang pahina.

 

Date: May 12, 2021.

 

Flight: PR-306 (Manila to Singapore)

 

Captain: Marco Valderrama

 

First Officer: Rhea dela Cruz

 

Remarks: First commercial flight together. Perfect landing.

 

Naalala ko pa ang araw na iyon. Pagkababa namin sa eroplano sa Changi Airport, pumasok kami sa isang maliit na coffee shop sa loob ng terminal. Doon, ibinigay niya sa akin ang isang maliit na silver pin na may hugis ng pakpak ng eroplano.

 

“Rhea,” sabi niya noon habang nakatingin sa akin nang may buong pagmamahal. “Ikaw ang magiging pako ng aking mga pakpak. Kapag kasama kita sa cockpit, pakiramdam ko hindi ako kailanman babagsak.”

 

Ito ang lalaking minahal ko nang buong puso. Ang lalaking handang magpuyat para lang turuan ako sa mga komplikadong flight simulation ng Airbus A350. Ang lalaking nagtanggol sa akin noong may mga lumang piloto na nagdududa sa kakayahan ko bilang isang babaeng First Officer.

 

Kailan nga ba nagsimulang magbago ang lahat?

 

Nagsimula iyon dalawang taon na ang nakakaraan, nang bumalik si Katrina mula sa Estados Unidos.

 

Si Katrina ang unang pag-ibig ni Marco noong college sa Aviation Academy. Iniwan ni Katrina si Marco para sumama sa isang mayaman at matandang negosyante sa Amerika. Noong mga panahong durog na durog si Marco, ako ang sumalo sa kanya. Ako ang nagpabangon sa kanya mula sa alak at depresyon. Ako ang tumulong sa kanya para makabangon at maging pinakabatang Senior Captain ng Maharlika Air.

 

Ngunit nang bumalik si Katrina—na hiwalay na sa kanyang mayamang asawa at walang-wala—biglang nagbago ang lahat.

 

Bumalik ang lumang sugat ni Marco, at kasabay nito ang kagustuhan niyang patunayan kay Katrina na malayo na ang naabot niya. Naging kasangkapan si Marco sa mga kapritso ni Katrina. Ginawa siyang driver, financier, at tagasalo. At dahil sanay si Marco na nandiyan lang ako sa tabi niya, inakala niyang mananatili akong tahimik habang ginagastos niya ang aming oras at emosyon sa ibang tao.

 

Napangiti ako nang mapait.

 

Ipinaglaban ko ang lalaking hindi man lang ako maipaglaban.

 

Isinara ko ang luggage bag. Inilagay ko sa ibabaw ng kama ang susi ng bahay, kasama ang silver pin na ibinigay niya sa Changi Airport noong unang flight namin.

 

Nang lumabas si Marco mula sa banyo na nakatapis lang ng tuwalya, nakita niya akong nakatayo sa tabi ng aking maleta.

 

“Anong ibig sabihin nito, Rhea?” tanong niya, na ngayon ay may halong tunay na takot sa kanyang boses. “Saan ka pupunta sa gitna ng gabi?”

 

“Aalis na ako, Marco.”

 

“Gabi na! Huwag ka namang maging bata!” pasigaw na sabi niya habang humahakbang papalapit. “Saan ka titira? Saan ka pupunta? Nag-aaway lang tayo, iiwan mo na agad ang bahay natin?”

 

“Bahay mo ito, Marco. Hindi ito naging akin kailanman,” sagot ko nang may malamig na kapayapaan sa aking boses. “At hindi ito tungkol sa away lang. Tungkol ito sa katotohanang hindi mo na ako iginagalang bilang partner mo.”

 

“Sumusobra ka na, Rhea!” galit na sigaw niya. “Dahil lang sa isang larawan at sa isang bracelet? Binili rin naman kita ng bracelet, ah! Ano pa bang gusto mo? Ginagawa ko ang lahat para sa atin, para sa hinaharap natin!”

 

Tinitigan ko siya. “Ang gusto ko lang noon, Marco, ay ang maging tanging babae sa buhay mo. Pero mukhang masyadong mahal ang hiling na iyon para sa ‘yo.”

 

Hinalikuran ko siya at hinila ang aking maleta patungo sa pinto.

 

“Kapag lumabas ka sa pintong ‘yan, Rhea,” banta niya, na ang boses ay nanginginig sa galit at pride, “huwag mong isiping makakabalik ka pa! At huwag mong isiping madali kang makakahanap ng ibang captain na magtitiwala sa ‘yo sa cockpit katulad ng pagtitiwala ko!”

 

Bumagal ang hakbang ko sa pinto. Lumingon ako sa kanya sa huling pagkakataon.

 

“Hindi ko kailangang maghanap ng Captain, Marco,” sabi ko habang nakatingin nang diretso sa kanyang mga mata. “Dahil mula ngayon, ako na ang Captain ng sarili kong buhay.”

 

Lumabas ako ng pinto at isinara ito sa likod ko. Ang malamig na hangin ng Antipolo ang sumalubong sa akin, ngunit sa unang pagkakataon sa loob ng limang taon, nakahinga ako nang maluwag.

 

KABANATA 3: ANG BAGONG LANDAS

 

Pagkaraan ng tatlong araw.

 

Sa Head Office ng Maharlika International Airlines sa Pasay City, abala ang lahat para sa taunang Flight Operations Conference at Captain Appointment Ceremony. Lahat ng matataas na opisyal ng airline, mga piloto, at cabin crew ay nakatipon sa grand ballroom ng isang kilalang hotel.

 

Si Marco ay nakatayo sa tabi ng bar counter, nakasoot ng kanyang formal captain suit. Sa tabi niya ay si Katrina, na nakasuot ng isang mamahaling pulang gabi. Dahil sa tulong at kakilala ni Marco, nakapasok si Katrina bilang isa sa mga PR consultant ng kumpanya para sa bagong ad campaign ng airline.

 

“Bakit ba parang balisa ka, Marco?” lambing ni Katrina habang hawak ang braso ni Marco. “Iniisip mo pa rin ba ‘yung First Officer mong umalis? Hayaan mo na ‘yun. Sabi mo nga, babalik din ‘yun kapag naubosan ng pera o kapag narealize niyang hindi niya kayang lumipad nang wala ka.”

 

Siniwalat ni Marco ang kanyang alak sa baso. Sa loob ng tatlong araw na wala si Rhea sa bahay, hindi nakatulog nang maayos si Marco. Bawat sulok ng bahay ay nagpapaalala sa kanya kay Rhea. Ang kape na ginagawa ni Rhea tuwing umaga, ang inihahandang uniform na palaging nakaplantsa, at ang tahimik ngunit mainit na presence nito.

 

Subalit pilit na iniiwasan ni Marco ang katotohanan. Naniniwala siyang nagtatampo lang si Rhea at magmamakaawa rin ito balang araw para makabalik sa kanyang fleet.

 

“Hindi ako balisa,” malamig na sagot ni Marco. “Gusto ko lang na matapos na ang kaganapang ito para makabalik sa schedule ng mga flight.”

 

Biglang nagdilim ang ilaw sa ballroom. Ang spotlights ay nakatutok sa gitna ng entablado kung saan nakatayo si Captain Fernando, ang Chief Pilot at Senior Vice President for Flight Operations.

 

“Magandang gabi sa inyong lahat,” panimula ni Capt. Fernando gamit ang mikropono. “Ngayong gabi, hindi lamang natin ipinagdiriwang ang tagumpay ng Maharlika Air sa nakalipas na taon. Ipinagdiriwang din natin ang isang makasaysayang milestone sa ating kumpanya.”

 

Nagpalakpakan ang mga tao. Nagpatuloy si Capt. Fernando:

 

“Sa loob ng maraming taon, ang ating long-haul flagship route—ang Manila to London at Europe routes gamit ang ating pinakabagong Boeing 777-X—ay pinamumunuan ng ating mga pinakakilalang senior pilots. Ngunit ngayong gabi, proud kaming i-announce ang pagpasok ng ating pinakabatang Female Command Captain na hahawak sa ating Transcontinental European Operations!”

 

Nagbulungan ang mga piloto sa audience.

 

“Sino ‘yun? May bagon captain ba na inilipat mula sa ibang airline?”

“Akala ko si Marco ang ililipat sa London route?”

 

Katrina smiled, whispering to Marco, “Babe, akala ko ba ikaw ang makakakuha ng Europe route? Bakit ibinigay sa iba?”

 

Kumunot ang noo ni Marco. Pakiramdam niya ay may mali. Alam niyang siya ang number one candidate para sa prestigious London route. Sino ang pwedeng humalili sa kanya?

 

“Magbigay-galang po tayo,” lakas ng boses ni Capt. Fernando, “sa ating bagong Lead Command Captain… CAPTAIN RHEA DELA CRUZ!”

 

KABANATA 4: ANG PAGSIBIT NG BAGONG BITUIN

 

Ipinatugtog ang grand fanfare. Ang malalaking double door ng ballroom ay bumukas.

 

Lumakad ako pumasok sa malawak na kwarto.

 

Hindi na ako ang tahimik na First Officer na nakatayo sa likod ni Marco. Hindi na ako ang babaeng nakatali ang buhok sa simpleng bun at nakasuot ng tatlong bar lang sa balikat.

 

Ngayon, nakasuot ako ng tailor-made black captain’s blazer, perfectly pressed trousers, at ang apat na gintong bar sa aking mga shoulder board na kumikislap sa ilalim ng mga ilaw. Ang aking buhok ay nakalugay sa eleganteng waves, at ang aking makeup ay simple ngunit nagniningning sa kumpyansa.

 

Habang naglalakad ako sa gitna ng red carpet patungo sa entablado, ang buong bulwagan ay napuno ng malakas at walang patid na palakpakan.

 

Sa gilid ng aking mga mata, nakita ko si Marco.

 

Ang baso sa kanyang kamay ay halos mabitawan niya. Ang kanyang mga mata ay nanlalaki sa gulat, ang kanyang bibig ay bahagyang nakabukas habang nakatitig sa akin na para bang nakakita siya ng isang multo.

 

Si Katrina naman sa tabi niya ay napanganga, ang kanyang mukha ay namumutla habang tinitingnan ang papuri at paghanga ng lahat ng opisyal sa akin.

 

Nakarating ako sa entablado. Inabot sa akin ni Capt. Fernando ang gold captain’s wings at ang opisyal na Command Flight License.

 

“Congratulations, Captain Dela Cruz,” masayang sabi ni Capt. Fernando. “Napakalaki ng tiwala ng board sa ‘yo. Sa nakalipas na limang taon, ang iyong flight records ay walang kapintasan. Mayroon kang pinakamataas na safety rating sa buong kumpanya. Hakbangin mo na ang iyong sariling langit.”

 

“Salamat po, Chief,” sagot ko gamit ang mikropono. Humarap ako sa audience, ang aking boses ay malinaw at buong-buo na umalingawngaw sa buong ballroom.

 

“Nang magsimula ako sa aviation, marami ang nagsabi sa akin na ang langit ay hindi lugar para sa mga babaeng tulad ko. Sinabi nila na mas mabuting manatili ako sa gilid, maging tagasuporta lamang, at hayaan ang iba na magmaniobra ng eroplano.”

 

Bahagyang huminto ang aking tingin kay Marco, na ngayon ay nakatayo pa rin sa gitna ng crowded room, nakatitig sa akin nang may halong panginginig.

 

“Ngunit natutunan ko na ang tunay na lakas ng isang piloto ay hindi nasusukat sa kung kanino siya nakasandal, kundi sa kanyang kakayahang paliparin ang sarili niyang eroplano sa gitna ng pinakamalakas na bagyo. Mula ngayong gabi, buong karangalan kong tatanggapin ang tungkulin bilang Command Captain ng ating Europe Operations. Maraming salamat po!”

 

Ang ballroom ay muling pumutok sa palakpakan. Ang mga senior directors at executives ay nagtayuan para magbigay ng standing ovation.

 

KABANATA 5: ANG PAGDUDUSA NG PRIDE

 

Pagkatapos ng opisyal na programa, nagkaroon ng cocktail reception. Napapalibutan ako ng mga senior captains, board members, at mga diplomats mula sa European embassies na nagpapaabot ng kanilang felicitations.

 

Nang magkaroon ng konting bakanteng sandali habang pumupunta ako sa balcony para magpahinga at uminom ng tubig, narinig ko ang mabilis at mabibigat na hakbang sa likod ko.

 

“Rhea!”

 

Humarap ako. Si Marco.

 

Ang kanyang mukha ay pulang-pula, ang kanyang mata ay puno ng emosyong hindi niya maipaliwanag—galit, gulat, pagtataka, at higit sa lahat, ang matinding pagsisisi na nagsisimulang gumapang sa kanyang dibdib.

 

“Marco,” malamig kong bati. “Congratulations sa bagong fleet schedule mo.”

 

“Ano ‘tong kalokohang ‘to, Rhea?!” bulong ngunit galit na tanong niya habang sinusubukang hawakan ang aking kamay, ngunit agad kong iniiwas ang aking kamay bago pa man niya ito madampi. “Kailan ka pa nag-apply para sa Command Captain position?! Bakit hindi mo sinabi sa akin? At bakit sa Europe Route? Depende sa schedule na ‘yan, halos hindi ka na uuwi ng Pilipinas!”

 

“Bakit ko kailangang sabihin sa ‘yo, Captain Valderrama?” pormal at malamig kong tanong. “Unang-una, hindi na ako ang First Officer mo. Pangalawa, hindi na ako ang girlfriend mo. Wala na akong obligasyong mag-report sa ‘yo tungkol sa career decisions ko.”

 

Napahawak si Marco sa kanyang ulo, ang kanyang pride ay tila pira-pirasong nababasag.

 

“Rhea, hindi mo ba naiintindihan?!” lumapit siya nang mas malapit, ang kanyang boses ay pabulong ngunit puno ng desperasyon. “Ginamit mo ba ang bagay na ‘to para lang gumanti sa akin?! Dahil lang sa galit ka sa akin at kay Katrina, iniwan mo ang fleet ko? Niloko mo ako! Pinalabas mo na wala kang pakialam, pero ang totoo, pinlano mo ang lahat ng ito para ipahiya ako sa harap ng buong kumpanya!”

 

Natawa ako nang bahagya. Isang maikling, maawang tawa.

 

“Ganyan ka ba talaga kacomited sa sarili mong ego, Marco?” tanong ko habang nakatitig sa kanya. “Sa tingin mo ba ang buong mundo ko ay umiikot pa rin sa ‘yo? Sa tingin mo ba, ang limang taong pagsusumikap ko, ang libo-libong oras ng paglipad, at ang mga exam na ipinasa ko ay ginawa ko lang para ‘ipahiya’ ka?”

 

Lumapit ako sa kanya nang isang hakbang.

 

“Inilagay ko ang sarili ko sa posisyong ito dahil nararapat ako rito. Hindi dahil sa ‘yo. Sa katunayan, noong ginagawa ko ang aking promotion exam tatlong buwan na ang nakakaraan, ni hindi ka pumasok sa isip ko. Ang isip ko ay nasa pangarap ko.”

 

Parang sinampal si Marco sa aking mga salita. Nanlalamig ang kanyang mga daliri.

 

“Tatlong… tatlong buwan na ang nakakaraan?” pautal-utal niyang tanong. “Ibig sabihin… bago pa man tayo mag-away tungkol kay Katrina… nag-apply ka na?”

 

“Bago pa man ang larawan niyo ni Katrina, Marco,” sagot ko. “Dahil matagal ko nang naramdaman na unti-unti mo na akong ginagawang hindi mahalaga. Ang larawan niyo at ang bracelet na iyon ay hindi ang dahilan kung bakit ako umalis—iyon lang ang kumumpirma na tama ang desisyon kong iwan ka.”

 

Habang nakatayo kaming dalawa sa balcony, lumapit si Katrina. Nakasimangot ito at halatang naiinis sa attention na natatanggap ko.

 

“Marco, ano ba? Bakit ka nakikipag-usap sa kanya?” sabi ni Katrina habang kumakapit sa braso ni Marco. “Let’s go. Hinahanap ka ng PR team. Atsaka, Rhea—I mean, Captain Rhea—huwag ka namang masyadong mag-ilusyon. Pinagbigyan ka lang ng kumpanya kasi kailangan nila ng female representation.”

 

Tumingin ako kay Katrina. Walang galit sa puso ko para sa kanya. Sa katunayan, nakaramdam ako ng awa.

 

“Katrina,” mahinahon kong sabi. “Ibibigay ko sa ‘yo ang isang libreng payo bilang kapwa babae. Ang lalaking mabilis tumalikod sa babaeng sumama sa kanya sa hirap at ginhawa sa loob ng limang taon… ay ang lalaki ring mabilis na tatalikod sa ‘yo kapag may nahanap siyang panibagong aliw. Isuot mo nang maigi ‘yang Cartier bracelet mo. Dahil iyan na lang ang tanging bagay na may halaga sa relasyon niyo.”

 

Namilog ang mga mata ni Katrina sa pagkahiya at galit. Naghanap siya ng suporta kay Marco: “Marco! Narinig mo ba ‘yun?! Pinagsasabihan niya ako ng ganyan! Pagalitan mo siya!”

 

Ngunit si Marco ay hindi nakatingin kay Katrina. Nakatitig lang siya sa akin, ang kanyang mga mata ay puno ng matinding pagnanais na ibalik ang oras.

 

“Rhea… please,” pabulong na sabi ni Marco, na nawalan na ng pakialam sa presence ni Katrina. “Mag-usap tayo nang tayo lang. Pakiusap. Umuwi ka sa Antipolo. Aayusin natin ito. Iiwasan ko na si Katrina. Tatanggalin ko ang post. Gagawin ko ang lahat.”

 

Inalis ko ang tingin ko sa kanila.

 

“Huli na ang lahat, Captain Valderrama,” sabi ko nang may buong dignidad. “May flight pa ako papuntang London bukas ng umaga. Kailangan ko nang magpahinga.”

 

Tinalikuran ko silang dalawa at naglakad ako pabalik sa maliwanag na bulwagan, habang naiwan si Marco sa dilim ng balcony, unt-unting napapalibutan ng katotohanang nawala na sa kanya ang pinakamahalagang bituin sa kanyang buhay.

 

KABANATA 6: ANG MGA BAGYO SA LUPA AT KALANGIT

 

Ang mga sumunod na buwan ay naging mabilis at puno ng pagbabago.

 

Bilang Lead Command Captain ng Boeing 777-X London Flight, ang buhay ko ay napuno ng mga bagong tanawin, bagong hamon, at bagong respeto. Sa London, Paris, at Rome, nakatagpo ako ng mga kapwa piloto at propesyonal na iginagalang ang aking kakayahan nang walang halong pananamantala o condescension.

 

Samantala, sa Maharlika Air Base sa Manila, nagsimula ang unti-unting pagbagsak ng mundo ni Marco.

 

Ayon sa mga balita mula sa aking mga kaibigang flight attendants:

 

Nang marealize ni Marco na hindi na talaga ako babalik, nagsimula silang mag-away nang madalas ni Katrina. Si Katrina, na nasanay sa mamahaling lifestyle at walang alam sa totoong sakripisyo ng buhay-piloto, ay nagsimulang magdemanda ng higit pang pera, oras, at atensyon. Nagagalit si Katrina tuwing may emergency flight si Marco at hindi siya masundo.

 

Higit pa rito, nang wala na ako bilang First Officer ni Marco, nagkaroon siya ng mga bagong copilot. At doon narealize ni Marco at ng buong kumpanya kung gaano ko kalaki ang tulong sa kanya noon.

 

Noong ako ang First Officer niya, ako ang lihim na nag-aayos ng kanyang flight logs, ako ang nagche-check ng fuel computations tuwing napapagod siya, ako ang nag-aalaga ng kanyang kalusugan bago ang mga mahahabang flight, at ako ang pumapawi sa kanyang stress sa cockpit.

 

Sa mga bagong First Officer, hindi nakakuha si Marco ng katulad na dedikasyon. Ang mga bagong copilot ay ginagawa lang ang kanilang trabaho ayon sa protocol, at hindi nila pinagtatakpan ang mga maliliit na pagkakamali o kapabayaan ni Marco.

 

Ilang beses na-reprimand si Marco ng Flight Operations Safety Board dahil sa late submissions ng flight reports at bahagyang lapses sa pre-flight checks—mga bagay na dating ginagawa ko para sa kanya nang walang hinihinging kapalit.

 

Isang gabi sa Heathrow Airport sa London, habang nakaupo ako sa crew lounge ng hotel, tumunog ang phone ko. An unknown number from the Philippines.

 

Sinagot ko ito.

 

“Rhea…”

 

Ang boses ni Marco ay basag, may halong alak, at puno ng matinding pagod.

 

“Marco. Bakit ka tumatawag? Gabi na diyan sa Manila.”

 

“Rhea… pakiusap, pakinggan mo ako,” umiiyak na sabi niya. Ang dating matayog at mayabang na Captain Marco Valderrama ay umiiyak sa kabilang linya. “Nagkamali ako. Tangena, galit na galit ako sa sarili ko! Hiwalay na kami ni Katrina. Pinalayas ko na siya sa bahay. Sinira niya ang buhay ko, Rhea! Narealize ko na ikaw lang ang totoong nagmahal sa akin! Ikaw lang ang tanging babaeng nag-alaga sa akin nang walang hinihinging kapalit!”

 

Nakahawak ako sa baso ng mainit na tsaa habang nakatingin sa niyebe na dumadampi sa bintana ng hotel sa London.

 

“Marco,” mahinahon kong sabi. “Hindi si Katrina ang sumira sa buhay mo. Ikaw ang sumira sa sarili mo. Ginawa mo ang mga desisyong iyon dahil akala mo hindi ako mapapagod. Akala mo ang pagmamahal ko ay isang lisensya para tratuhin mo ako ayon sa gusto mo.”

 

“Mag-usap tayo, Rhea! Gagawin ko ang lahat! Magre-resign ako sa pagiging Captain kung kailangan! Lilipat ako sa Europe fleet mo kahit maging First Officer mo lang ako! Pakiusap, bigyan mo ako ng isa pang pagkakataon!” nagmamakaawang sigaw niya.

 

Naramdaman ko ang isang matinding habag sa aking dibdib, ngunit hindi ito habag ng pag-ibig—ito ay habag para sa isang taong hindi matutong magpahalaga hangga’t hindi nawawalan.

 

“Marco, ang pag-ibig ay parang pagpapatakbo ng eroplano,” wika ko. “Kapag nawalan ka ng gasolina sa gitna ng kalangitan at bumagsak ka sa lupa, hindi mo na pwedeng sabihing ‘pakiusap, ibalik niyo ako sa itaas’. Huli na ang lahat. Ang tangi mo na lang magagawa ay tanggapin ang pinsala at matuto sa pagkakamali mo.”

 

“Rhea… please…”

 

“Mag-iingat ka sa mga susunod mong flight, Captain Valderrama. Goodbye.”

 

Ibinaba ko ang telepono at pinalitan ko ang aking SIM card. Iyon ang huling beses na narinig ko ang kanyang boses.

 

KABANATA 7: ANG UNLIMITED HORIZON

 

Pagkalipas ng dalawang taon.

 

Ninoy Aquino International Airport Terminal 3.

 

Nakatayo ako sa flight deck ng bagong Boeing 777-X, habang ginagawa ang final cockpit inspection bago ang aming flight patungkol sa Los Angeles. Sa tabi ko ay ang aking bagong First Officer, isang batang babae na puno ng pangarap at dedikasyon.

 

“Captain Dela Cruz,” tanong sa akin ng aking First Officer habang inaayos ang navigational chart. “Narinig ko po sa crew lounge kanina… si Captain Valderrama daw po ay na-demote at inilipat sa domestic cargo routes matapos magkaroon ng internal audit sa kanyang flight logs?”

 

Bahagya akong natigilan, ngunit mabilis ding nagpatuloy sa pag-check ng mga switch.

 

“Ang bawat piloto ay responsable sa sarili nilang flight log, First Officer,” mahinahon kong sagot. “Kapag hindi mo iningatan ang kontrol sa buhay mo, ang hangin mismo ang magpababagsak sa ‘yo.”

 

“Opo, Captain,” sagot ng aking copilot nang may buong paggalang. “Kayo po talaga ang idol ko. Ang tapang niyo po.”

 

Ngumiti ako. Tumingin ako sa labas ng cockpit window.

 

Ang araw ay nag-uumpisa nang sumikat sa silangan, nagpapakita ng isang napakagandang kulay kahel at gintong liwanag na dumadampi sa napakalawak na kalangitan.

 

Wala na ang sakit. Wala na ang galit. Ang natira na lamang ay ang malinis at malayang kalawakan na naghihintay sa akin.

 

Naisip ko ang limang taon ko kasama si Marco. Hindi ko pinagsisisihan na minahal ko siya, dahil ang sakit na dulot ng kanyang pagtataksil ang nagtulak sa akin para hanapin ang sarili kong lakas. Minsan, kailangan nating mawala ang isang taong inakala nating ating mundo, para lang marealize natin na ang buong sandaigdigan pala ang tunay na nakalaan para sa atin.

 

Pumasok ang boses ng Air Traffic Controller sa aking headset:

 

“Maharlika 001 Heavy, cleared for takeoff Runway 06 Left. Wind 090 at 8 knots. Have a safe flight.”

 

Inilagay ko ang aking kamay sa throttle lever. Tumingin ako sa aking copilot at ngumiti.

 

“Maharlika 001 Heavy, cleared for takeoff. Heading to the horizon.”

 

Dahan-dahan kong itinulak ang throttle. Ang malakas na ugong ng dalawang malalaking jet engines ay umawit sa buong runway. Mabilis na tumakbo ang eroplano, unt-unting umangat ang nose gear, at sa isang napakagandang anggulo, lumipad kami pataas.

 

Pumutol kami sa mga ulap, lumampas sa mga bagyo, at dinala ang aming sarili sa isang lugar kung saan ang liwanag ng araw ay hindi kailanman nagdidilim.

 

Dahil ako si Captain Rhea dela Cruz—at ang kalangitan ay hindi na muling magiging kulungan, kundi ang aking walang-hanggang tahanan.