Buwan-buwang Padala mula sa Saudi, Saan Napunta? Ang Masakit na Katotohanang Bumungad sa OFW Nang Mahuli ang Asawang Namumulot ng Tira sa Basura.
“Umuwi muna tayo, Roberto. Parang awa mo na… huwag dito.”
Bitbit ni Roberto ang kanyang maleta sa isang kamay at ang eco bag ni Lina sa kabila. Hindi siya makapaniwala nang lumiko sila sa isang masukal na eskinita patungo sa isang barung-barong na gawa sa tagpi-tagping yero at kahoy.
“Nasaan ang bahay natin?” pigil-galit na tanong ni Roberto. “Yung pinaghirapan nating ipatayo?”
Pagpasok nila, tumambad sa kanya ang dalawa nilang anak—sina Junjun at Bea—payat, mahimbing na natutulog sa manipis na banig sa sahig. Walang bagong appliances, walang bakas ng anim na taon niyang pagbabanat ng buto sa disyerto.
Nalugmok si Lina sa sahig at tuluyang humagulgol. Hindi na niya kinayang itago ang katotohanan.
“Wala na ang bahay, Roberto… Kinuha ng pamilya mo.”
Parang binuhusan ng yelo si Roberto. “Anong pamilya ko? Sina Mama? Si Kuya Dennis?”
Unti-unting inilatag ni Lina ang mapait na sinapit ng mag-iina:
Apat na taon na ang nakalilipas, nagkasakit nang malubha ang ina ni Roberto. Walang tigil ang tawag at panunumbat ng kanyang mga kapatid kay Lina. Dahil nasa malayo si Roberto at abala sa trabaho, minanipula ng pamilya ang asawa. Sinabing mamatay ang biyenan kung hindi maglalabas ng malaking pera, at kapag nagsumbong si Lina kay Roberto, baka raw atakehin sa puso ang asawa sa matinding stress sa ibang bansa.
Hindi roon natapos ang pananamantala.
Sunod-sunod na bisyo, utang sa sugal ni Kuya Dennis, at luho ng iba pang kapatid ang ipinasa kay Lina sa ngalan ng “tungkulin bilang manugang.” Nang maubos ang buwanang padala, pinilit ng pamilya si Lina na pirmahan ang sangla ng bahay at lupa upang maisalba umano ang negosyo ng kuya—na kalaunan ay tuluyang na-remata.
Pinalayas si Lina at ang mga bata. Binalaan siyang kapag sinabi ang totoo kay Roberto, sisiraan siya sa lalaki at sasabihing may iba siyang kinakasama habang nasa ibang bansa ito.
“Tiniis ko lahat,” hikbi ni Lina, nanginginig ang buong katawan. “Ayokong mag-alala ka sa disyerto. Ayokong magutom ang mga bata. Yung kinuha ko sa basurahan kanina… hindi panis ‘yun, Roberto. Tira lang ng karinderya na bagong tapon. Dahil pambayad sa matrikula at baon ng mga bata ang natira sa labada ko ngayong araw…”
Nanginig ang mga kamao ni Roberto. Napaluhod siya sa harap ng asawa, niyakap ito nang mahigpit habang pumapatak ang mga luha sa kanyang pisngi. Ang galit na kanina’y nakatuon kay Lina ay napalitan ng labis na panlulumo at pagsisisi.
Kinabukasan, bitbit ang katotohanan at ang resibo ng lahat ng padala, dinala ni Roberto ang asawa at mga anak sa dating bahay kung saan marangyang naninirahan ang kanyang pamilya. Walang sigawan, walang bayolenteng komprontasyon—hinarap niya ang kanyang ina at mga kapatid nang may matigas ngunit basag na boses.
“Anim na taon akong nagpakamatay sa trabaho para sa asawa at mga anak ko,” wika ni Roberto. “Pero pinagpiyestahan ninyo ang pawis ko habang pinapakain ninyo ng basura ang pamilya ko.”
Pinasamahan ni Roberto ng mga opisyal ng barangay at abogado ang pagbawi sa mga naipundar niyang ari-arian. Pinutol niya ang lahat ng buwanang sustento sa mga kapatid at naghain ng kaukulang legal na hakbang laban sa mga palsipikadong lagda sa titulo ng lupa.
Hindi naging madali ang muling pagbangon, ngunit magkasama silang nagsimula muli. Sa unang pagkakataon sa loob ng anim na taon, sabay-sabay silang naghapunan bilang isang buong pamilya—hindi mula sa tira ng iba, kundi sa pagkaing bunga ng tunay na pagmamahal at malinis na pagsisikap.
