PART 1

 

Noong araw na itinuon ko ang dulo ng bolpen sa papel para lagdaan ang kasunduan ng aming paghihiwalay, doon din bumalik ang babaeng kailanman ay hindi nabura sa puso ni Marcus.

 

Siguro, sa mismong sandaling iyon, ang limang taon naming pagsasama bilang mag-asawa ay tuluyan nang natapos. At ako? Ako ang pinakamasakit na naging saksi sa katotohanang kahit kailan, hindi ko napunan ang puwang sa puso niya.

 

Sa loob ng limang taon, hindi sila nagputol ng komunikasyon. Sa likod ng aking likod, habang abala ako sa pagpapatulog ng aming mga anak, patuloy ang kanilang lihim na ugnayan. Limang taon akong naging asawa—ngunit kahit isang beses, hindi ko naramdaman ang tunay na pag-aalala ni Marcus Ilustre para sa akin o sa aming mga anak. Ang tanging natanggap ko ay ang lamig ng kanyang pakikitungo, ang kawalan ng kibo na unti-unting pumapatay sa aking puso araw-araw.

 

Ngayong nagbalik na si Celestine—ang kanyang white moonlight, ang unang pag-ibig na hindi niya malimutan—napagtanto kong wala na akong puwang dito. Kaya magpaparaya ako. Para sa sarili ko, at para sa mga anak ko.

 

Inilapag ni Marcus ang mga papeles sa aking harapan pagkatapos niyang pirmahan ang kanyang bahagi. Hindi ko na binasa ang mga detalye ng hatian. Kinuha ko ang bolpen at nang walang pag-aalinlangan, isinulat ko ang aking pangalan sa huling linya.

 

Tumingin sa akin si Marcus, blanko at walang emosyon ang kanyang mga mata. “Sigurado ka bang wala kang kukunin kahit isang sentimo?”

 

Umiling lang ako. Ang isang kamay ko ay mahigpit na nakahawak sa maliit na kamay ng tatlong taong gulang naming anak na si Nathan. Ang isa namang kamay ko ay nakahawak sa hawakan ng stroller kung saan mahimbing na natutulog ang aming kambal na sanggol—sina Liam at Lucas.

 

“Aalis ako nang walang dalang kahit ano,” mahinahong sagot ko, pilit na pinatatatag ang aking boses. “At ang tatlong bata… magmula sa araw na ito, wala na silang anumang koneksyon sa iyo.”

 

Isang mapait at tila nang-uuyam na tawa ang pinakawalan ni Marcus. Sa kanyang mga mata, marahil ay isa akong tangang babae. Isang martir na walang patutunguhan, aalis bitbit ang tatlong maliliit na bata habang pinipilit na panghawakan ang natitirang dignidad na sa tingin niya ay walang kuwenta.

 

Noong gabing iyon, bago ang aking paglisan, katatapos ko lang patulugin ang kambal. Si Nathan ay tahimik na nakaupo sa sahig sa tapat ng coffee table, seryosong nagkukulay gamit ang kanyang krayola. Gumuguhit siya ng larawan ng isang pamilya—isang ama, isang ina, at tatlong anak na magkakahawak-kamay.

 

Nang marinig ng bata ang pagbukas ng pinto at ang yabag ng sapatos ng kanyang ama, mabilis niyang binitawan ang krayola at patakbong lumapit dito.

 

“Papa!” masayang tawag ng bata, nakataas ang dalawang maliliit na kamay upang magpakarga.

 

Subalit, bahagyang umiwas si Marcus. Yumuko siya para magpalit ng tsinelas, malamig na nilagpasan ang sariling anak na tila ba isa lamang itong hangin. Hindi man lang siya huminto o tumingin sa nagniningning na mga mata ng bata.

 

Natigilan si Nathan sa gitna ng sala. Nalaglag ang hawak niyang drawing book. Bumukas ito sa sahig, at doon ko nakita… ang mukha ng ama sa kanyang iginuhit ay binura niya at nilagyan ng isang napakalaking ekis (X) gamit ang itim na krayola.

 

Tahimik akong lumapit, pinulot ang drawing book, at banayad na hinila si Nathan sa aking likuran.

 

Lumapit si Marcus sa hapag-kainan at may inilapag na asul na folder. Tinuktok niya ang kanyang daliri sa ibabaw nito. Tumingin ako roon. Nakasulat sa malalaking titik: KASUNDUAN NG PAGHIHIWALAY AT PAGHAHATI NG ARI-ARIAN.

 

“Nakalabas na siya ng ospital. Nandito na siya,” sabi niya, at sa kauna-unahang pagkakataon sa loob ng limang taon, nakita ko ang isang bahagyang ningning sa kanyang mga mata. Isang emosyon na kailanman ay hindi ko natanggap bilang asawa niya.

 

Tumango ako nang dahan-dahan. Binuksan ko ang folder. Ang bahagi para sa hatian ng ari-arian ay blanko. Ang bahagi para sa kustodiya ng mga bata ay blanko rin. Marahil, akala niya ay gagamitin ko ang pagkakataong ito para humingi ng limpak-limpak na salapi o suporta.

 

Inabutan ko ng gatas si Nathan at sinabihan siyang pumasok muna sa kuwarto para bantayan ang kanyang mga kapatid. Pagkatapos ay kinuha ko ang bolpen.

 

Sa tapat ng patlang para sa ari-arian, isinulat ko ang apat na salita: “Kusa kong tinatanggihan.”

 

Napatigil ang kamay ni Marcus na may hawak na tasa ng kape. “Hindi mo kailangang gawin ‘yan. Kung ano ang para sa iyo, ibibigay ko.”

 

“Hindi na kailangan,” sabi ko habang dahan-dahang inuusog ang papel pabalik sa kanya. “Sa nakaraang limang taon, ikaw ang nagbayad ng lahat ng pagkain at tirahan namin. Wala akong inilabas na pera. At simula ngayon… ang tatlong bata ay hindi mo na responsibilidad.”

 

Tinitigan niya ako nang matagal, tila kinikilatis kung nagbibiro lang ako o nagpapadala sa bugso ng damdamin. Nang makita niyang seryoso ako, gumuhit ang isang mapait na ngiti sa kanyang mga labi, at tila nakahinga pa siya nang maluwag.

 

“Mabuti naman at natauhan ka na rin sa wakas.”

 

Hindi ako sumagot. Tahimik kong kinuha ang diaper bag sa sofa. Iyon lang ang tanging dala ko—isang bag na naglalaman ng tatlong pares ng damit ng mga bata, isang pakete ng diaper, gatas, mga birth certificate, at ang perang lihim kong inipon sa loob ng anim na buwan mula sa pagtitinda ng mga gawang-bahay na biskwit sa mga kapitbahay.

 

Lahat-lahat, mayroon akong limampung libong piso (₱50,000).

 

“Ngayong gabi ka na talaga aalis?” tanong niya habang nakasandal sa pinto.

 

“Oo. Ngayong gabi rin ang tapos ng kontrata ng upa sa apartment na ito.” Hindi ako nagsisinungaling. Ito ang apartment na inuupahan ko bago pa man kami ikasal. Noong ikasal kami, hindi niya ako dinala sa mansyon ng mga Ilustre. Hinayaan niya lang akong manatili rito, at hindi rin siya nag-abalang maghanap ng ibang matitirhan namin. Kaya dito kami tumira—isang malamig at walang buhay na pagsasama sa loob ng limang taon.

 

Pumasok ako sa kuwarto. Ang kambal ay mahimbing na natutulog. Binuhat ko si Lucas, habang si Nathan naman ay tahimik na nakasunod sa akin, yakap-yakap ang kanyang paboritong maliit na unan.

 

“Mama… saan tayo pupunta?” bulong ng bata, ang kanyang mga mata ay puno ng pagtataka.

 

“Pupunta na tayo sa totoong bahay natin, anak.”

 

Kumurap-kurap si Nathan. “Ang bahay po ba ni Papa… hindi natin bahay?”

 

Inihiga ko si Lucas sa stroller katabi ni Liam. Hindi ako lumingon sa aking likuran habang sumasagot, “Kahit kailan, hindi natin naging bahay ito.”

 

Nakatayo pa rin si Marcus sa may pinto, hawak ang tasa ng kape na hindi pa niya nababawasan. Habang papalabas ako ng pinto, hila-hila ang stroller at akay ang aking panganay, bigla siyang nagsalita.

 

“Ang magpalaki ng tatlong bata nang mag-isa… mahihirapan ka, Althea.”

 

Hindi ako huminto. Ang boses ko ay kasing lamig ng hangin sa labas. “Mahirap man o hindi… wala ka na doon.”

 

Sa likod ko, narinig ko ang mahinang paglapag ng tasa sa mesa. Kinuha niya ang bolpen at mabilis, walang pag-aalinlangang nilagdaan ang papel. Ang bawat hagod ng kanyang panulat ay tila ba isang pagdiriwang na sa wakas, natapos na rin ang isang mabigat na pasanin na matagal niyang pinagtiisan.

 

Lumingon ako sa huling pagkakataon. Ang drawing book ni Nathan ay naiwan sa mesa. Ang maliit na note na idinikit ko sa refrigerator ay nandoon pa rin. At ang halaman kong pocket-book garden sa balkonahe ay tuyot na—dahil sa loob ng limang taon, walang sinumang nag-abalang magdilig nito maliban sa akin.

 

Nagsimulang sumara ang pinto ng elevator. Ngunit bago pa man ito tuluyang magpinid, biglang nagising si Liam at nag-umpisang umiyak nang malakas.

 

Ang tunog ng kanyang iyak ang tuluyang pumutol sa huling hibla ng ugnayan namin ni Marcus Ilustre. Hindi na ako lumingon. Hindi ko na gustong malaman kung nakatingin pa ba siya o nakatalikod na. Dahil sa pagpindot ko sa button ng elevator pababa, alam kong ang buhay namin ay tuluyan nang tatahak sa magkaibang landas.

 

Ngunit hindi ko inaasahan na paglabas ko ng gusali, sa gitna ng malakas na ulan at madilim na kalsada, may isang itim na sasakyan na biglang huminto sa tapat namin…

PART 2

 

KABANATA 1: Ang Bagyo sa Unang Gabi

 

Ang ulan noong gabing iyon sa Bonifacio Global City ay tila nakikiramay sa bigat ng aking dinadalang dusa. Ang bawat patak sa semento ay tila ba hampas ng katotohanan na simula sa oras na iyon, ako na lang ang mag-isa. Walang pamilyang mayaman na susuporta sa akin, walang asawang sasalo kapag ako ay nadapa.

 

Nang huminto ang isang lumang taxi sa tapat namin, mabilis kong isinakay si Nathan at ang kambal. Basa ang dulo ng aking suot na jacket, ngunit wala akong pakialam. Ang tanging mahalaga sa akin ay hindi mabasa ng malamig na ulan ang aking mga anak.

 

“Saan po tayo, Ma’am?” tanong ng driver, habang nakatingin sa rear-view mirror na may halong awa. Marahil ay nakita niya ang aking namumugtong mga mata at ang tatlong maliliit na batang tila ba itinapon sa gitna ng gabi.

 

“Sa terminal po ng bus papuntang Batangas,” sagot ko.

 

Doon ko binalak pumunta. Sa maliit na bayan ng San Jose, kung saan may iniwang lumang bahay-kubo ang aking yumaong lola. Iyon na lamang ang tanging ari-arian na mayroon ako sa mundong ito. Isang simpleng lupain na malayo sa marangya ngunit mapagpanggap na buhay sa Maynila.

 

Habang umaandar ang taxi, naramdaman ko ang mahinang paghila ni Nathan sa aking laylayan. “Mama, malamig po…”

 

Niyakap ko siya nang mahigpit, habang ang aking mga paa ay ginagamit kong pang-ipit sa stroller ng kambal para hindi ito gumalaw. “Sandali na lang, anak. Makakarating din tayo. Pagdating natin doon, may mainit na sabaw at malambot na higaan.”

 

Ipinikit ko ang aking mga mata, pilit na ibinabaon sa limot ang huling imahe ni Marcus sa pintuan ng apartment. Ang kanyang mukha na walang bakas ng lungkot, kundi kaluwagan. Para sa kanya, ang limang taon naming pagsasama ay isang obligasyon lamang na sa wakas ay natapos na.

 

Nang makarating kami sa terminal, sumakay kami sa huling biyahe ng bus. Sa buong biyahe, habang ang ugong ng makina ay sumasabay sa hilik ng aking mga anak, hindi ako dinalaw ng antok. Binibilang ko sa aking isip ang perang hawak ko. Limampung libong piso. Sa panahon ngayon, mabilis lang maubos ang perang iyon kapag may tatlo kang anak. Kailangan kong magtipid. Kailangan kong maghanap agad ng paraan para kumita.

 

Dumating kami sa Batangas nang madaling-araw. Ang lumang kubo ng aking lola ay napapaligiran ng mga matatayog na puno ng niyog at ligaw na damo. Amoy lupa at amoy lumang kahoy ang sumalubong sa amin nang buksan ko ang kinakalawang na trangka. Walang kuryente, walang tubig na dumadaloy mula sa gripo—tanging isang lumang poso lamang sa likod-bahay.

 

Inihiga ko ang aking mga anak sa isang banig na nilalatagan ko ng aking mga natitirhang tuyong damit bilang unan. Doon, sa gitna ng kadiliman at sa huni ng mga kuliglig, tuluyan nang pumatak ang mga luhang kanina ko pa pinipigilan.

 

“Kaya ko ito,” bulong ko sa aking sarili habang hinahaplos ang pisngi ng natutulog na si Liam. “Para sa inyo, gagawin ko ang lahat.”

 

KABANATA 2: Ang Unang Hakbang ng Isang Ina

 

Ang unang buwan ay isang impiyerno ng pagod at puyat. Bilang isang solong ina na may dalawang buwang gulang na kambal at isang tatlong taong gulang na bata, ang oras ko ay hindi akin. Paggising ko sa umaga, kailangan kong mag-igib ng tubig sa poso habang nakasabit si Nathan sa aking binti at ang kambal ay umiiyak sa loob ng kubo dahil sa gutom.

 

May mga araw na gusto ko na lang sumuko. May mga sandaling nakatingin ako sa kisameng gawa sa nipa, tinatanong ang Diyos kung bakit kailangang maging ganito kahirap ang aking kapalaran. Ngunit sa tuwing makikita ko ang ngiti ni Nathan habang naglalaro sa lupa gamit ang mga tuyong dahon, o ang maliliit na kamay ng kambal na tila ba humihingi ng yakap, muli kong pinupulot ang aking sarili.

 

Ginamit ko ang natitirang sampung libong piso mula sa aking ipon para bumili ng isang maliit, segunda-manong hurno (oven) na pinatatakbo ng LPG, at ilang kilong harina, asukal, at mantikilya.

 

Noong nasa Maynila pa ako, ang tanging libangan ko kapag iniwan ako ni Marcus mag-isa sa bahay ay ang maghurno ng mga tinapay at biskwit. Hindi ko akalain na ang libangang iyon ang magiging salbabida ng aking buhay.

 

Nagsimula akong gumawa ng “Spanish Bread” at “Pandecoco” na may kakaibang tamis at lambot. Sa madaling-araw, habang tulog pa ang mga bata, nagbe-bake ako. Pagsapit ng umaga, inilalagay ko ang mga bagong lutong tinapay sa isang basket.

 

Dahil hindi ko maiwan ang aking tatlong anak, gumawa ako ng paraan. Inilalagay ko ang kambal sa isang double stroller na luma, habang si Nathan naman ay may hawak na maliit na karatula na gawa sa karton: “Masarap at Mainit na Tinapay ni Althea – 5 Pesos Lang!”

 

Naglalakad kami sa paligid ng barangay. Noong una, tinitingnan kami ng mga kapitbahay nang may halong pagdududa at tsismis. Marami ang nagtatanong kung nasaan ang aking asawa, kung bakit ako napadpad doon nang walang kasama.

 

“Iniwan siguro ng lalaki,” bulong ng isang matandang babae sa tapat ng tindahan. “May tatlong anak pa naman. Kawawa.”

 

Hindi ko pinansin ang kanilang mga salita. Sa halip, nginitian ko sila at inabutan ng libreng tikim ng aking tinapay. “Subukan niyo po, lola. Bagong hurno po ‘yan.”

 

Nang makagat ng matanda ang tinapay, nakita ko ang pagbago ng kanyang reaksyon. Ang tamis ng niyog na may kaunting alat ng mantikilya ay natutunaw sa bibig. “Aba… napakasarap nga! Pabili nga ng sampung piraso!”

 

Doon nagsimula ang lahat. Mula sa sampung piraso, naging limampung piraso hanggang sa umabot sa puntong hindi na kasya sa aking maliit na oven ang mga order ng mga kapitbahay. Ang aking simpleng Spanish Bread ay naging sikat sa aming barangay. Ang bawat pisong kinikita ko ay maingat kong itinatabi para sa gatas ng kambal at para sa pag-aaral ni Nathan.

 

KABANATA 3: Ang Malamig na Mansyon ng mga Ilustre

 

Samantala, sa Maynila, nakamit na ni Marcus ang buhay na inaakala niyang magpapasaya sa kanya. Malaya na siya. Wala nang asawang naghihintay sa kanya sa gabi na may kasamang pag-aalala, wala nang ingay ng mga bata na sumasalubong sa kanya kapag pagod siya sa trabaho.

 

Lumipat si Celestine sa kanyang tabi. Ang mansyon ng mga Ilustre na dati ay napakatahimik ay napuno ng mga mararangyang gamit, mamahaling party, at mga kaibigan mula sa mataas na lipunan na inimbitahan ni Celestine.

 

Ngunit sa kabila ng lahat ng ito, may kulang.

 

Isang gabi, umuwi si Marcus mula sa isang mahabang business meeting. Pagod na pagod siya. Inasahan niyang pagbukas ng pinto ay may sasalubong sa kanyang amoy ng mainit na hapunan—tulad ng ginagawa ni Althea noon. Si Althea, kahit gaano kalamig si Marcus, ay laging naghahanda ng kanyang paboritong Sinigang na Baboy na may mainit na kanin.

 

Subalit ang sumalubong sa kanya ay ang amoy ng alak at sigarilyo. May nagaganap na cocktail party sa kanyang sala. Nakita niya si Celestine na nakasuot ng mamahaling pulang damit, nakikipagtawanan sa mga kaibigan nito habang may hawak na baso ng champagne.

 

“Marcus! You’re home!” masayang bati ni Celestine habang lumalapit sa kanya, ngunit walang bakas ng tunay na pag-aalala sa mukha nito. “Sali ka sa amin. We are planning a trip to Paris next month!”

 

Tumingin si Marcus sa paligid. Ang hapag-kainan ay puno ng mga pagkaing inorder mula sa mamahaling restaurant, ngunit walang kahit isang putahe na luto sa bahay. Pakiramdam niya ay isa siyang bisita sa sarili niyang tahanan.

 

“Pagod ako, Celestine. Gusto ko nang magpahinga,” malamig na sabi ni Marcus.

 

“Oh, come on, Marcus. Don’t ruin the mood,” nakasimangot na sagot ni Celestine bago tumalikod at bumalik sa kanyang mga kaibigan.

 

Umakyat si Marcus sa kanyang silid-aralan. Umupo siya sa kanyang malaking silya at itinabi ang kanyang coat. Habang naghahanap ng ilang dokumento sa kanyang drawer, may isang bagay na nahulog sa sahig.

 

Isang lumang piraso ng papel.

 

Pinulot niya ito. Ito ang drawing book ni Nathan na naiwan niya sa apartment noong gabing umalis si Althea. Binuksan niya ito sa pahinang may guhit ng pamilya.

 

Tinitigan ni Marcus ang iginuhit ng kanyang anak. Ang imahe niya ay burado ng makapal na itim na krayola, may malaking ekis sa ibabaw ng kanyang mukha. Naalala niya ang huling gabi—ang maliliit na kamay ni Nathan na nakataas para magpakarga, at kung paano niya ito nilagpasan nang walang kibo.

 

Sa unang pagkakataon, nakaramdam si Marcus ng isang kakaibang kirot sa kanyang dibdib. Isang matinding lamig na hindi kayang pawiin ng kahit anong yaman o ng presensya ni Celestine.

 

Nasaan na kaya sila? tanong niya sa kanyang sarili. Paano nakakayanan ng isang babaeng walang pera ang mag-alaga ng tatlong bata?

 

Tinawagan niya ang kanyang pinagkakatiwalaang sekretarya. “Hanapin mo si Althea. Alamin mo kung nasaan siya ngayon at kung ano ang kalagayan ng mga anak ko.”

 

Ngunit lumipas ang mga araw, linggo, at buwan, walang mahanap na impormasyon ang kanyang mga tauhan. Si Althea ay tila ba parang bulang naglaho sa hangin, kasama ang tatlong bata na kailanman ay hindi niya binigyan ng kahit kaunting pagpapahalaga.

 

KABANATA 4: Limang Taon ng Pagpupursigi

 

Limang taon ang mabilis na lumipas.

 

Sa bayan ng San Jose, Batangas, ang pangalang “Althea’s Bakery & Cafe” ay hindi lamang kilala sa buong lalawigan, kundi nagiging tanyag na rin sa iba’t ibang bahagi ng Timog Katagalugan. Ang maliit na kubo ni Althea ay napalitan na ng isang magandang dalawang-palapag na bahay na may modernong disenyo, at sa tabi nito ay ang kanyang malaking bilihan ng tinapay na laging dinaragsa ng mga turista.

 

Hindi lamang tinapay ang ibinebenta ko ngayon. Nag-aral din ako ng culinary arts sa pamamagitan ng mga online courses at mga workshops na dinaluhan ko gamit ang aking mga naipong kita. Nagsimula akong tumanggap ng mga catering services para sa mga kasal, binyag, at malalaking okasyon ng mga kilalang tao sa Batangas at karatig-probinsya.

 

Ang aking tatlong anak ay lumaki nang malulusog, matatalino, at may disiplina.

 

Si Nathan, na ngayon ay walong taong gulang na, ay isa sa mga nangungunang mag-aaral sa kanyang pribadong paaralan. Siya rin ang aking munting katuwang sa bahay, laging nag-aalaga sa kanyang mga nakababatang kapatid. Ang kambal naman na sina Liam at Lucas, na limang taong gulang na, ay napakakulit ngunit napakalambing na mga bata.

 

“Mama! Tingnan mo po ang drawing ko!” sabi ni Liam habang tumatakbo patungo sa akin, may hawak na papel.

 

Kinuha ko ang papel at tiningnan ito. Gumuhit siya ng isang magandang bahay, maraming puno, at apat na tao—ako, si Nathan, si Lucas, at siya. Walang pigura ng isang ama sa kanyang guhit. At hindi ko na rin kailanman narinig na nagtanong sila tungkol sa kanilang ama.

 

Para sa kanila, sapat na ang pagmamahal na ibinibigay ko. Ako ang kanilang ina, at ako rin ang kanilang ama.

 

Isang araw, nakatanggap ako ng isang tawag mula sa aking manager. Isang malaking korporasyon mula sa Maynila ang naghahanap ng isang top-tier catering service para sa kanilang ika-30 anibersaryo. Ito ay isang enggrandeng gabi na gaganapin sa isang mamahaling hotel sa Tagaytay.

 

“Sino ang kliyente, Marie?” tanong ko habang nirerebisa ang mga menu para sa susunod na linggo.

 

“Ang Ilustre Group of Companies, Ma’am. Sila po ang isa sa pinakamalaking real estate developers sa bansa. Sabi ng kinatawan nila, narinig daw nila ang husay ng ating catering sa nakaraang kasal ng anak ng Gobernador, kaya gusto nilang tayo ang mamahala sa kanilang gala night.”

 

Napatigil ako. Ang hawak kong bolpen ay tila biglang bumigat.

 

Ilustre Group of Companies.

 

Ang kumpanya ni Marcus.

 

Sa loob ng limang taon, iniwasan ko ang anumang bagay na may kinalaman sa kanya. Ngunit ngayon, ang tadhana na mismo ang naglalapit sa aming mga landas.

 

Tumingin ako sa salamin. Ang Althea na nasa harap ko ngayon ay hindi na ang maputla, pagod, at walang kumpiyansang asawa na iniwan sa dilim limang taon na ang nakararaan. Ang babaeng nakatayo sa aking harapan ngayon ay isang matagumpay na negosyante, isang ina na buong-tapang na hinarap ang bagyo ng buhay, at isang taong wala nang kahit anong utang na loob o takot sa kahit kanino.

 

“Tanggapin mo ang proyekto, Marie,” seryosong utos ko. “Ihanda ang pinakamahusay nating menu. Ipakita natin sa kanila kung ano ang kalidad ng Althea’s Catering.”

 

KABANATA 5: Ang Muling Paghaharap sa Tagaytay

 

Ang gabi ng anibersaryo ng Ilustre Group ay napakagarbo. Ang ballroom ng Grand Highlands Hotel sa Tagaytay ay napuno ng mga bulaklak, kristal na chandelier, at mga kilalang tao sa lipunan at negosyo. Ang lahat ng mga bisita ay nakasuot ng kanilang pinakamagagandang kasuotan.

 

Nasa gilid ako ng ballroom, suot ang isang simpleng ngunit napaka-eleganteng emerald green gown. Inoobserbahan ko ang aking mga tauhan habang maayos nilang inilalagay ang mga pagkain sa buffet table. Ang bawat putahe ay isang sining—mula sa mabagal na nilutong Beef Caldereta na may red wine reduction, hanggang sa mga pampatagas-lasa na gawa sa lokal na sangkap ng Batangas.

 

“Napakasarap ng pagkain! Sino ang nag-cater nito?” narinig kong papuri ng isang mayamang ginang sa kanyang katabi.

 

“Althea’s Catering daw. Napakasikat nila ngayon sa South,” sagot naman ng isa pa.

 

Napangiti ako nang bahagya. Ngunit ang aking ngiti ay biglang napawi nang bumukas ang malaking pinto ng ballroom at pumasok ang mga pangunahing bisita ng gabi.

 

Si Marcus Ilustre.

 

Suot niya ang isang napaka-eleganteng itim na tuxedo. Ngunit sa kabila ng kanyang karangyaan, napansin ko ang mga linya ng pagod sa kanyang mukha. Ang kanyang mga mata ay tila mas naging malamig at walang buhay kaysa noon.

 

Sa kanyang tabi ay si Celestine, na nakasuot ng isang napaka-kapansin-pansing gintong gown na puno ng mga dyamante. Ngunit kapansin-pansin din ang tensyon sa pagitan nilang dalawa. Hindi sila nag-uusap, at ang bawat ngiti nila sa harap ng mga camera ay tila pilit at walang init.

 

Nagsimula ang programa. Habang nagpapatuloy ang gabi, nagpasya akong lumabas muna sa balkonahe ng ballroom para lumanghap ng sariwang hangin at tingnan ang magandang tanawin ng Bulkang Taal sa ilalim ng liwanag ng buwan.

 

“Althea?”

 

Isang boses ang bumasag sa katahimikan ng gabi. Isang boses na kabisado ko ang bawat tono, ngunit matagal ko nang ibinaon sa limot.

 

Dahan-dahan akong lumingon.

 

Nakatayo doon si Marcus. Hawak niya ang isang baso ng whiskey, ngunit tila hindi siya makapaniwala sa kanyang nakikita. Tinitigan niya ako mula ulo hanggang paa, ang kanyang mga mata ay puno ng matinding gulat, panghihinayang, at… paghanga.

 

“Althea… ikaw nga ba ‘yan?” bulong niya, dahan-dahang lumalapit na tila natatakot na baka maglaho ako kapag gumawa siya ng mabilis na galaw.

 

“Magandang gabi, G. Ilustre,” pormal at walang emosyon kong bati. “Sana ay nagugustuhan ninyo ang pagkain na inihanda ng aking kumpanya para sa inyong anibersaryo.”

 

Napatigil siya. “Ang iyong kumpanya? Ikaw… ikaw ang may-ari ng Althea’s Catering?”

 

“Oo,” sagot ko habang nakasandal sa pasamano ng balkonahe, nananatiling kalmado. “Maliit na negosyo na sinimulan ko mula sa aking sariling pagsisikap.”

 

“Limang taon…” bulong ni Marcus, ang kanyang boses ay nanginginig. “Limang taon kitang hinanap, Althea. Saan ka ba nagpunta? Bakit hindi ka man lang humingi ng tulong? Ang mga anak ko… nasaan sila? Kamusta sila?”

 

Isang mahinang tawa ang pinakawalan ko, tawa na puno ng pait ngunit may kasamang tagumpay. “Ang mga anak mo? Ikinalulungkot ko, G. Ilustre, ngunit sa pagkakaalam ko, wala kang anak. Noong gabi ng aming paglisan, pinirmahan mo ang kasunduan na wala ka nang anumang ugnayan sa kanila. At tinupad ko lang ang aking bahagi ng kasunduan.”

 

“Althea, please… huwag mong sabihin yan,” pakiusap niya, ang kanyang mga mata ay nagsisimulang mangilid ng luha. “Nagkamali ako. Noong umalis kayo, napagtanto ko kung gaano kalaki ang pagkakamali ko. Ang mansyon… napakatahimik. Walang buhay. Si Celestine… hindi siya ang babaeng akala ko. Ang tanging gusto niya lang ay ang pera ko, ang katayuan ko sa buhay. Kami ay palaging nag-aaway, at napagtanto ko na ikaw… ikaw pala ang tunay na nagbigay ng init sa buhay ko.”

 

“At inaasahan mo bang magiging masaya ako para sa iyo dahil doon?” tanong ko, diretsong nakatingin sa kanyang mga mata. “Marcus, noong kasama mo ako, limang taon akong nagtiis sa lamig mo. Limang taon akong nakiusap para sa kaunting pag-aalala mo para sa akin at sa mga anak natin. Pero ano ang ibinigay mo sa amin? Basura. Nilagpasan mo ang sarili mong anak habang siya ay nagmamakaawa para sa isang yakap mo.”

 

Napayuko si Marcus, ang kanyang mga kamay ay nakakuyom. “Alam ko… alam kong napakasama kong ama at asawa. Pero handa akong magbago. Handa kong bawiin ang lahat. Ibibigay ko sa inyo ang lahat ng yaman ko, ang mansyon, ang pangalan ko… bumalik lang kayo sa akin.”

 

“Huli na ang lahat, Marcus,” mahinahong sabi ko, ngunit bawat salita ay tila isang kutsilyo na sumasaksak sa kanyang puso. “Hindi na namin kailangan ang yaman mo. Mayroon na kaming sariling buhay, sariling tahanan na binuo ko gamit ang sarili kong mga kamay. At higit sa lahat, ang mga anak ko… hindi ka nila kilala bilang ama. At hinding-hindi ko hahayaan na sirain mo muli ang kapayapaan na mayroon sila ngayon.”

 

KABANATA 6: Ang Matamis na Katapusan ng Isang Bagong Simula

 

Bago pa man makasagot si Marcus, bumukas ang pinto ng balkonahe at lumabas si Marie, ang aking manager, kasama ang tatlong bata. Dahil malapit lang ang aming bahay sa Tagaytay, ipinasundo ko sila para makasama ko silang kumain pagkatapos ng aking trabaho.

 

“Mama!” masayang sigaw ng kambal habang tumatakbo patungo sa akin, nakasuot ng kanilang maliliit na suit.

 

Yumuko ako at sinalo silang dalawa sa aking mga bisig, habang si Nathan naman ay marahang lumapit at humalik sa aking pisngi. “Mama, ang ganda mo po ngayon.”

 

“Salamat, mga anak,” nakangiting sabi ko habang hinahaplos ang kanilang mga buhok.

 

Nakatayo si Marcus sa tabi, nakatitig sa tatlong bata. Ang kanyang mukha ay puno ng matinding sakit habang nakikita ang kanyang sariling mga anak—na ngayon ay malalaki na, napakagigiting, at mukhang-mukha niya—ngunit ni hindi man lang siya tinitingnan o kinikilala.

 

“Nathan… Liam… Lucas…” bulong ni Marcus, ang kanyang boses ay puno ng pagnanais na hawakan sila.

 

Tumingin si Nathan kay Marcus nang may halong pagtataka, pagkatapos ay tumingin sa akin. “Mama… sino po siya?”

 

Tumingin ako kay Marcus, pagkatapos ay ibinalik ko ang aking tingin sa aking anak. Ngumiti ako nang napakatamis at napakapayapa.

 

“Siya? Siya ang may-ari ng kumpanyang nag-arkila sa atin ngayong gabi, anak. Isang kliyente.”

 

Narinig ko ang mahinang pagsinghap ni Marcus, at ang pagpatak ng kanyang mga luha sa sahil habang dahan-dahan siyang napaatras. Ang katotohanan na itinuring na lamang siyang isang simpleng “kliyente” ng sarili niyang pamilya ang pinakamatinding parusa na kailangan niyang pasanin sa buong buhay niya.

 

“Marie, pakidala na ang mga bata sa sasakyan. Susunod na ako pagkatapos kong pirmahan ang huling invoice,” utos ko sa aking manager.

 

“Opo, Ma’am Althea,” sagot ni Marie bago akayin ang mga bata palabas.

 

Bago ako tuluyang umalis sa balkonahe, huminto ako sa tapat ni Marcus na ngayon ay nakatayo pa rin doon, basag ang puso at walang lakas na gumalaw.

 

“Ang kasunduan na pinirmahan natin limang taon na ang nakararaan, Marcus… iyon ang pinakamagandang bagay na ginawa mo para sa amin. Dahil sa pagpirma mo roon, binigyan mo ako ng pagkakataon na buuin ang isang buhay kung saan hindi na namin kailangan ang isang tulad mo.”

 

Tinalikuran ko siya nang walang pag-aalinlangan. Naglakad ako palabas ng ballroom, taas-noo, habang ang bawat hakbang ng aking suot na takong ay sumasabay sa pintig ng aking pusong sa wakas ay malaya na.

 

Sa labas ng hotel, sumakay ako sa aming sariling sasakyan kung saan naghihintay ang aking tatlong anak. Nang magsimula kaming umandar palayo sa malamig na hotel na iyon, alam kong wala nang kahit anong ulan o bagyo ang makakapigil sa aming magandang simula. Ang nakaraan ay tapos na, at ang hinaharap ay buong-buo na para sa amin.