Iyon ang lalagyan ng origami paper cranes na ginawa ng anak kong si Niña bago siya mamatay! At ang maliit na medalya na gawa sa clay na inukit ng maliit niyang kamay noong tatlong taon siya—ang medalyang buong pagmamagaling niyang ibinigay sa kanyang ama at sinabing, “Papa, para sa pinakamagaling na hero sa mundo!”

“HUWAG!”

 Nagtatatakbo ako pababa ng hagdan nang nakayapak. Wala akong pakialam sa malamig na semento. Mabilis kong inabot ang nakainit na bakal para kunin ang mga natitirang papel at clay!

“Aray!” Napasigaw ako nang mapaso ang aking mga kamay. Nangingitim at napupuno ng paltos ang aking mga daliri, ngunit nagawa kong maipit ang kalahating nasunog na papel na crane.

“Alyssa! Anong karapatan mong sunugin ang gamit ng anak ko?!” sigaw ko habang nanginginig sa galit at luha.

Tumingin sa akin si Alyssa nang walang kaabog-abog. “Misis Ilustre, noong isang gabi pa nilalagnat ang Heneral dahil sa stress. Gabi-gabi siyang binabangungot dahil sa mga alaalang iniwan ng anak niyo rito sa bahay. Hindi siya nakakatulog.”

Inayos niya ang kanyang uniporme at nagpatuloy, “Bilang kanyang security escort, tungkulin kong pangalagaan ang kanyang pisikal at mental na kalusugan. Kung ang mga basurang ito ang nagdudulot sa kanya ng trauma para hindi siya makatrabaho nang maayos para sa bayan, nararapat lang na lipulin ang mga ito.”

 

“Basura?!” Nanggagalaiti kong itinaas ang aking kamay para sampalin siya.

 Ngunit bago pa tumama ang kamay ko sa mukha niya, isang matigas na kamay ang humawak sa akin at marahas akong itinulak pabalik!

 Si Gabriel.

 “Gabriel! Nakita mo ba ang ginawa niya?!” sigaw ko habang itinuturo ang nasusunog na lata. “Sinunog niya ang natatanging alaala ng anak natin!”

 

Tumingin si Gabriel sa apoy, pagkatapos ay tumingin sa akin na may kasamang matinding pagkabagot. “Ginagawa lang ni Alyssa ang dapat para sa kalusugan ko, Phia. Isang bunton lang ‘yan ng mga sinaunang papel at basag na clay. Patay na ang bata. Kailangan na nating mag-move on!”

 Para akong pinagsakluban ng langit at lupa. Ang sarili niyang ama… tinawag na basura ang huling regalo ng aming namatay na anak.

 

“Nababaliw ka na…” bulong ko. Pilit kong inagaw ang kamay ko mula sa kanya. “Bitiwan mo ako!”

 

Dahil sa lakas ng pagkawala ko, nawalan ako ng balanse. Ngunit bago pa ako makatayo, isang mabilis na sipa ang tumama sa aking likuran!

 BZZZT!

 Isang malakas na hampas sa likod ng leeg ko mula sa sapatos ni Alyssa!

 

Dahil isa siyang trained combat instructor sa militar, napakasakit at napakalakas ng impact. Nawalan ako ng paningin at mabilis na bumagsak ang mukha ko sa sementadong step sa bakuran.

 

PAK!

 

Tumama ang noo ko sa gilid ng semento. Agad na umagos ang mainit na dugo sa aking mukha.

 

Sa gitna ng lumalabo kong paningin at pauntag-unting pagkawala ng malay, narinig ko ang paimbabaw na boses ni Alyssa. “Naku, Heneral! Patawad po! Reflex lang po! Akala ko po kasi aatakihin kayo ni Misis kaya napasipa ako… Sensya na po!”

 

At ang huling narinig ko bago ako tuluyang mawalan ng malay ay ang boses ng aking asawa:

 

“Ayos lang, Alyssa. Mahina lang talaga ang katawan ni Phia at masyadong exaggerated mag-react.”

Nang magising ako sa hospital room ng Military Hospital, sinabi ng doktor na mayroon akong mild concussion at pamamaga sa utak dahil sa lakas ng bagsak ng ulo ko.

 Nakatayo si Alyssa sa gilid ng kama ko kasama si Gabriel.

“Misis Ilustre,” pilit ang ngiti ni Alyssa. “Pasensya ka na. Naipagtanggol ko lang ang Heneral.”

 

Malamig ko siyang tinitigan. “Hindi maibabalik ng pasensya mo ang diwa at alala ng anak ko. At hindi mawawala ng pasensya mo ang krimen na ginawa mo.”

 

Kumunot ang noo ni Alyssa. “Ano pa bang gusto mo? Gusto mo bang lumuhod ako sa harap mo?”

 

Biglang lumuhod si Alyssa sa tabi ng kama—isang napaka-plastik na pag-arte. Ngunit agad siyang binuhat ni Gabriel patayo sa balikat.

 

“Sobra na ‘yan, Phia!” galit na sigaw sa akin ni Gabriel. “Si Alyssa ay isang sundalo ng Republika, hindi mo siya katulong para paluhod-luhod mo! Ginagawa lang niya ang trabaho niya. Kung hindi ka lang napakalambot at walang pagsasanay sa katawan, hindi ka magkaka-concussion sa isang simpleng sipa lang!”

 

Huminto ang mundo ko.

 

Tumingin ako sa lalaking minahal ko nang halos walong taon. Ang lalaking nangako sa akin sa harap ng altar na poprotektahan ako laban sa lahat.

 

Ngayon, pinagtatanggol niya ang babaeng sumipa sa akin at sumunog sa alaala ng aming namatay na anak.

 

“Umalis na kayo,” mahina at walang ka-buhay-buhay kong sabi.

 

“Umalis ka na lang muna rito sa ospital kapag magaling ka na, Phia,” sabi ni Gabriel habang inaalalayan si Alyssa palabas. “May operasyon kami sa probinsya ngayong buwan. Babalik ako pagkatapos ng 30 days. Magpalakas ka at magpakatanda.”

 

Lumabas sila ng pintuan.

 

At nang saraduhan nila ang pinto, dahan-dahan kong inilabas ang aking telepono at tinawagan ang aking ama.

 

“Papa…” bulong ko habang umaagos ang luha sa aking mukha, ngunit sa pagkakataong ito, walang halong pag-aalinlangan. “Iuwi niyo na po ako. Ayoko na po.”

LUMIPAS ANG 31 ARAW.

 

Natapos ang military mission ni Gabriel. Dahil sa tagumpay ng operasyon, napromote pa ang kanyang unit, at naging napakalapit nila ni Alyssa—na balitang nagdadalang-tao na at sinasabing ang Heneral ang ama.

 

Masayang-masaya si Gabriel habang nagmamaneho patungo sa aming subdivision.

 

Sa loob ng 31 araw na iyon, nakaramdam siya ng bahagyang pagtataka. Bakit hindi man lang tumawag si Phia? Bakit wala man lang kahit isang text?

 

“Sigurado akong nagtatampo pa rin iyon. Panigurado, pagpasok ko sa bahay, makikita ko siyang umiiyak sa sofa habang hawak ang isa na namang kopya ng annulment papers,” naisip ni Gabriel habang napangiti nang bahagya. “Aaluin ko na lang nang kaunti. At tutal, masunurin naman si Alyssa, maaari silang magsama sa bahay.”

 

Ngunit nang makarating siya sa aming dating bahay sa military compound, nakita niyang nakakandado ito at walang tao.

 

Kaya naman, nagmaneho siya patungo sa napakalaking mansyon ng pamilya Roxas—ang tahanan ng aking ama na isang kilalang retiradong Heneral at makapangyarihang negosyante.

 

Inaasahan ni Gabriel na sasalubungin ko siya nang may luha at yakap.

 

Ngunit paghinto ng kanyang sasakyan sa malaking pintuan ng Roxas Estate, bumaba ang aking ama, si Don Hector Roxas, kasama ang dalawa kong nakakatandang kapatid na lalaki na parehong matataas na opisyal din sa gobyerno.

 

Malamig at madilim ang kanilang mga mukha.

 

“Papa!” nakangiting bati ni Gabriel habang bumababa sa kanyang jeep. “Nandidito po ako para sunduin si Phia. Alam kong medyo matagal akong nawala dahil sa misyon, at alam kong nag-iinarte na naman ang anak niyo—”

 

“Hinto,” malamig na utos ng aking ama.

 

Napatigil si Gabriel.

 

Tumingin si Don Hector kay Gabriel na parang tumitingin sa isang dumi sa kalsada.

 

“Chino-check mo ba ang mga papel na pinipirmahan mo, Gabriel?” tanong ng aking ama. “O masyado kang naging busy sa pag-aalaga sa security escort mong buntis?”

 

Kumunot ang noo ni Gabriel. “Ano pong pinagsasabi niyo? Iyong kasunduan na pinirmahan ko bago ako umalis… panggigipit lang iyon ni Phia. Alam niyo namang palagi niyang ginagawa iyon tuwing nag-aaway kami—”

 

“Ang pinirmahan mo ay ang pinal na waiver para sa Mutual Dissolution of Marriage at hindi kinakailangan ng karagdagang court hearing dahil sa mga ibinigay mong ebidensya ng kapabayaan,” maotoridad na sabi ng aking ama.

 

Inilabas ng aking ama ang isang opisyal na dokumento mula sa Korte Suprema at ipinukol ito sa dibdib ni Gabriel.

 

“Tatlong pu’t isang araw na ang nakakalipas mula nang pirmahan mo iyan. Kahapon lang ay inilabas na ng korte ang pinal na Desisyon. Legal na hiwalay na kayo ni Sophia. HINDI KA NA NIYA ASAWA.”

 

Nalaglag ang panga ni Gabriel. Nanlamig ang buo niyang katawan. “H-Hindi… Hindi pwede! Nag-aaway lang kami! Palagi niyang ginagawa ‘to! Babalik siya! Tatawag siya sa akin para magmakaawa!”

 

Malamig na ngumiti ang kapatid kong si Lucas. “Tingnan mo ang telepono mo, Heneral. Tumingin ka.”

 

Mabilis na binuksan ni Gabriel ang kanyang telepono.

 

Zero missed calls.

Zero messages.

 

Sa loob ng 31 araw, walang Phia na tumawag. Walang Phia na nakiusap.

 

“Nasaan si Phia?!” pasigaw na tanong ni Gabriel, nagsisimula nang mabalisa at mag-panic. “Nasaan ang asawa ko?!”

 

Tumingin ang aking ama sa kanya nang may matinding pait at poot.

 

“Wala na siya rito sa Pilipinas, Gabriel. Lumipad na siya patungong Europa tatlong araw na ang nakakalipas… kasama ang lalaking tunay na nakakaalam ng halaga niya. At kailanman… hinding-hindi na siya babalik sa ‘yo.”

 

Nabitawan ni Gabriel ang kanyang telepono. Sumabog ito sa semento habang nakatitig siya sa nakasara at matayog na gate ng pamilya Roxas—sa kauna-unahang pagkakataon sa kanyang buhay, naramdaman niya ang matinding takot na tuluyan na niyang nawala ang tanging babaeng totoong nagmamahal sa kanya.

PART 2

Ang tunog ng pagbagsak ng cellphone ni Gabriel sa semento ay tila isang malakas na baril na pumatok sa tahimik na paligid ng Roxas Estate.

 

Nabasag ang screen ng kanyang telepono, ngunit mas basag ang pakiramdam sa loob ng kanyang dibdib.

 

Nakatayo ang tatlong kalalakihan ng pamilya Roxas sa kabilang bahagi ng bakod. Si Don Hector Roxas—ang dating Senador at retiradong Heneral na iginagalang sa buong bansa—at ang dalawa nitong anak na sina Lucas (isang sikat na prosecutor) at Julian (isang Commander ng Special Forces).

 

Sina Lucas at Julian ay ang mga nakakatandang kapatid ni Phia na palaging handang pumatay para sa kanilang bunso.

 

“Hindi… Hindi ‘to totoo,” nauutal na sabi ni Gabriel. Ang kanyang kamay na Sanay humawak ng mga baril at magmando ng libo-libong tropa ay nanginginig nang walang kontrol. “Nalilito lang si Phia. Galit lang siya dahil sa mangyari noong araw ng kaarawan ng kamatayan ni Niña! Puntahan ko siya sa Europa! Sabihin niyo sa akin kung saang lungsod siya naroroon!”

 

Lumapit si Julian, ang pinakamatandang kapatid ni Phia, sa bakal na gate. Ang kanyang mga mata ay tulad ng sa isang leon na handang sumakmal.

 

“Gabriel,” malamig na sabi ni Julian. “Noong pumasok ka sa pamilyang ito, pinagkatiwala namin sa iyo ang pinakaprevilehiyadong hiyas ng pamilya Roxas. Si Phia… ibinigay namin sa ‘yo nang buong-buo. Sanay siyang inaalagaan, sanay siyang minamahal. Oo, spoiled siya. Umiiyak siya sa maliliit na bagay. Pero alam mo kung bakit?”

 

Lumapit pa lalo si Julian, halos magdikit ang kanilang mga mukha sa pagitan ng bakal na rehas.

 

“Dahil bawat luha na iniluha niya para sa ‘yo, totoong pagmamahal ang dahilan. Nung namatay si Niña, gumuho ang mundo niya. Pero sa halip na alagaan mo siya, hinayaan mong tapakan siya ng security guard mo. Sinunog niyo ang mga alala ng anak niyo. At noong na-concussion siya sa ospital, iniwan mo siya para sa ibang babae.”

 

“I-I didn’t mean to…” napaluhod si Gabriel sa semento. Ang sementong dating niluhuran ni Phia habang umiiyak. “Akala ko… akala ko nag-iinarte lang siya tulad ng dati. Akala ko ginagamit niya lang ulit ang divorce para pansinin ko siya!”

 

“Kasi sanay ka na ginagawa ka niyang mundo,” singit ni Lucas, ang prosecutor. “Sanay ka na kahit gaano mo siya balewalain, tatakbo at tatakbo pa rin siya pabalik sa ‘yo tuwing gagamitin niya ang linyang ‘Magdivorce na tayo’. Pero nakalimutan mo, Gabriel… kahit ang pinakamatalik at pinakamamahal na asawa, napapagod din kapag binubugbog ng paulit-ulit na pagtataksil at pambabalewala.”

 

Inilabas ni Lucas ang isang puting sobre mula sa kanyang suit jacket at itinapon ito sa tapat ng nakaluhod na si Gabriel.

 

“Ano ‘to?” tanong ni Gabriel, tulala.

 

“Ang Notice of Finality mula sa Korte Suprema. At ang Notice of Restraining Order. Kapag lumapit ka sa kahit anong ari-arian ng pamilya Roxas, o kapag pumasok ka sa bansa kung saan kasalukuyang nagpapagaling si Phia, hindi lang ang karera mo bilang Heneral ang tatapusin namin… isisigurado kong mabubulok ka sa kulungan ng militar,” banta ni Lucas.

 

Pumasok ang tatlong lalaki sa loob ng mansyon. Isinara ang napakalaking pintuan ng bahay.

 

Naiwang nakaluhod si Gabriel sa gitna ng init ng araw. Ang Heneral ng rehiyon, ang kinatatakutang lider ng militar, ay nakaluhod sa alikabok, hawak ang basag na telepono at ang mga papel na nagpapatunay na WALA NA SIYANG ASAWA.

Sa sumunod na dalawang linggo, pilit na ginawa ni Gabriel ang lahat para makakuha ng impormasyon kung nasaan si Phia.

 

Ginamit niya ang kanyang mga intelligence officer sa militar. Ginawa niya ang lahat ng kanyang koneksyon sa immigration, sa mga airport, at maging sa mga embahada sa Europa.

 

Ngunit ang pamilya Roxas ay hindi basta-basta pamilya. Ang kanilang impluwensya sa pamahalaan at sa internasyonal na lipunan ay higit pa sa kapangyarihan ng isang Heneral. Bawat bakas ni Phia ay ganap na nabura. Para siyang bula na naglaho sa hangin.

 

Pumunta si Gabriel sa kanilang dating bahay sa military quarter.

 

Pagpasok niya sa bahay, napakatahimik.

 

Wala na ang amoy ng mga paborito niyang bulaklak na palaging inilalagay ni Phia sa mesa. Wala na ang mga meryendang palaging nakahanda tuwing uuwi siya mula sa mga mahahabang operasyon. At higit sa lahat… wala na ang maliit na boses na palaging sumasalubong sa kanya nang may halik at yakap.

 

Pumunta siya sa silid-tulugan nila.

 

Nakaayos ang kama. Ngunit nang buksan niya ang cabinet, kalahati nito ay tuluyan nang walang laman. Lahat ng mga damit ni Phia, ang kanyang mga perfume, ang kanyang mga alahas—lahat ay wala na.

 

May isang bagay lang na naiwan sa ibabaw ng dressing table.

 

Isang maliit na notebook.

 

Mabilis na lumapit si Gabriel at kinuha ang notebook. Ito ang personal na talaarawan (diary) ni Phia noong nakaraang taon.

 

Nang buksan niya ang mga pahina, nanginginig ang kanyang mga mata habang binabasa ang mga nakasulat:

 

> Enero 14:

> Umuwi si Gabriel ngayong gabi. Amoy babae ang uniporme niya. Amoy ng pabango ni Lieutenant Alyssa. Nang tanungin ko siya, nagalit siya sa akin. Sinabi niyang paranoid ako. Umiyak ako sa banyo hanggang alas-tres ng madaling araw. Sinubukan kong ilabas ang divorce papers para takutin siya… pero tumawa lang siya at natulog. Bakit ganun? Hindi niya na ba ako mahal?

 

> Marso 28:

> Anibersaryo ng kasal namin ngayon. Nagluto ako ng paborito niyang Caldereta at Sinigang. Naghintay ako hanggang alas-dose ng hatinggabi. Tumawag ako nang limampung beses. Nang sumagot si Alyssa, sinabi niyang nasa importante daw silang dinner meeting at ‘wag ko daw abalahin ang Heneral. Nakita ko sa Instagram post ng ibang opisyal… nasa isang bar lang sila at nagsasayaw. Nabasag ang puso ko. Inilabas ko ulit ang divorce papers. Naisip ko… kailan kaya ako magkakaroon ng lakas ng loob na totohanin ‘to?

 

> Hunyo 02:

> Ikatlong taon na ng pagkawala ng baby Niña natin. Gabriel, bakit nakalimutan mo? Bakit mas mahalaga pa sa ‘yo ang pagsasanay ni Alyssa kaysa sa pag-alala sa anak natin? Noong sinabi mong ‘mag-move on ka na, patay na ang bata’… naramdaman kong may namatay din sa loob ko. Hindi na ako umiyak ngayong gabi. Narealize ko na… ang paulit-ulit kong pagbabanta ng divorce ay hindi na gumagana kasi alam mong mahal kita. Pero ngayong araw… natuto na akong maging manhid.

 

Nalaglag ang mga luha ni Gabriel sa mga pahina ng diary.

 

Tulo nang tulo ang kanyang mga luha habang napapahawak siya sa kanyang dibdib. Ang sakit na nararamdaman niya ngayon ay walang kapantay.

 

Akala niya ay isa lamang itong childish game ni Phia. Akala niya ay nag-iinarte lang ito dahil nasanay sa luho at atensyon.

 

Hindi niya naisip na bawat beses na binabanggit ni Phia ang salitang “divorce,” iyon ay isang tahimik na sigaw ng saklolo—isang pakiusap na pansinin siya, mahalin siya, at iligtas ang kanilang naghihingalong pamilya.

 

At sa halip na iligtas ito… itinulak niya pa ito sa bangin.

Habang nakalugmok si Gabriel sa kanyang sisidlan ng pagsisisi, pumasok sa bahay si Lieutenant Alyssa Morales.

 

Naka-civilian na damit si Alyssa, nakasuot ng maluwag na dress at nakahawak sa kanyang tiyan. Ang kanyang mukha ay puno ng kasakiman at kumpiyansa sa sarili.

 

“Heneral?” malambing na tawag ni Alyssa habang pumapasok sa sala. “Nandito ka lang pala. Bakit hindi ka sumasagot sa mga tawag ko? Kailangan natin pumunta sa doktor para sa prenatal check-up ko ngayon.”

 

Tumingin si Gabriel kay Alyssa. Sa kauna-unahang pagkakataon, tiningnan niya ang babaeng ito nang walang anumang admiraasyon o paghanga.

 

Wala sa mukha nito ang kapayapaan. Ang nakikita niya ngayon ay ang isang opportunistang babae na pumasok sa kanyang buhay para sirain ang kanyang pamilya at gamitin ang kanyang ranggo para sa sarili nitong interes.

 

“Alyssa,” malamig na sabi ni Gabriel habang dahan-dahang tumatayo. “Bakit mo sinunog ang mga gamit ng anak ko?”

 

Napatigil si Alyssa. Bahagyang nagbago ang kanyang ekspresyon ngunit mabilis din itong nakabawi ng ngiti. “Aba, Heneral… pinag-usapan na natin ‘yan, ‘di ba? Ginawa ko lang ‘yon para sa mental health mo. Isa pa, wala na ‘yong bata—”

 

“TUMAHIMIK KA!” sigaw ni Gabriel na yumanaig sa buong bahay.

 

Napaatras si Alyssa sa gulat. Kailanman ay hindi siya sinigawan ng Heneral nang ganito.

 

“Anak ko ‘yon!” galit na sigaw ni Gabriel, bakas ang mga ugat sa kanyang leeg at ang mukha niyang pulang-pula sa galit at luha. “Anak ko si Niña! Sino ka para magdesisyon kung ano ang basura at kung ano ang alaala sa bahay na ‘to?! Pumasok ka sa buhay ko bilang security escort, pero dahan-dahan mong winasak ang trato ko sa asawa ko!”

 

“Gabriel! Bakit mo sa akin ibinubuhos ang galit mo?!” sigaw rin ni Alyssa, nanlilisik ang mga mata. “Ang asawa mo ang maarte! Siya ang hindi makaintindi sa trabaho mo! Ako ang nasa tabi mo sa bawat bakbakan! Ako ang nagpoprotekta sa ‘yo! At ako… ako ang nagdadala ng anak mo ngayon!”

 

Malamig na ngumiti si Gabriel—isang ngiti na puno ng kapaitan.

 

“Anak ko?” tanong ni Gabriel. Inilabas niya ang isang brown envelope mula sa kanyang drawer at itinapon ito sa tapat ni Alyssa.

 

Pumutla ang mukha ni Alyssa nang makita ang dokumento.

 

“Galing ‘yan sa Military Intelligence Division,” malamig na pahayag ni Gabriel. “Ipinasiyasat ko ang medical record mo sa ospital noong nakaraang linggo habang nasa misyon tayo. Hindi ka kailanman nabuntis, Alyssa. Ang mga ultrasound result na ibinigay mo sa akin ay nanggaling sa pinsan mong totoong buntis.”

 

Nanginginig ang mga labi ni Alyssa. “G-Gabriel… p-pakinggan mo ako… ginawa ko lang ‘yon kasi—”

 

“Ginawa mo ‘yon kasi gusto mong ma-promote!” putol ni Gabriel. “Gusto mong gamitin ang pangalan ko para maging Misis Ilustre! Dahil alam mong kapag nalaman ng buong militar na buntis ka at ako ang ama, wala akong choice kundi ang pakasalan ka kapag nawala si Phia!”

 

“Hindi ‘yan totoo!” humagulgol si Alyssa, sinusubukang hawakan ang kamay ni Gabriel. “Mahal kita, Gabriel! Mas karapat-dapat ako sa ‘yo kaysa sa spoiled na Phia na ‘yon! Wala siyang ambag sa karera mo! Ako, kaya kitang ipagtanggol!”

 

“Hindi ko kailangan ng tagapagtanggol sa bahay!” galit na sabi ni Gabriel habang iniiwas ang kanyang kamay. “Kailangan ko ng asawa! Kailangan ko ng pamilya! At winasak mo ‘yon!”

 

Kumuha si Gabriel ng telepono at tumawag sa Military Police.

 

“Commander Gabriel Ilustre speaking,” maotoridad niyang sabi. “I need a team at my quarters right now. Arrest Lieutenant Alyssa Morales for Falsification of Official Documents, Conduct Unbecoming of an Officer, and Illegal Destruction of Civilian Property. Demote her immediately pending court-martial.”

 

“HINDI! GABRIEL, HUWAG!” nangingiyak na sigaw ni Alyssa habang mabilis na pumasok ang mga tauhan ng Military Police para hawakan ang kanyang dalawang braso at kaladkarin siya palabas. “Mabubulok ako sa kulungan ng militar! Patawarin mo ako, Gabriel! Patawarin mo ako!”

 

Ngunit hindi na tumingin si Gabriel. Nakinig lang siya sa mga sigaw at pagmamakaawa ni Alyssa habang unti-unting nawawala ang boses nito sa kalayuan.

 

Naiwan ulit si Gabriel sa gitna ng walang kaimik-imik na bahay.

 

Naparusa na ang taong nanakit sa kanila. Ngunit wala na roon ang taong gusto niyang hingan ng tawad.

LUMIPAS ANG DALAWANG TAON.

 

Ang dalawang taon na iyon ay naging parang dalawang daang taon ng pagdurusa para kay Gabriel.

 

Tinanggihan niya ang promotion para maging Chief of Staff ng Armed Forces. Binitawan niya ang karamihan sa kanyang mga mataas na posisyon at humiling na mai-transfer sa mas mababang pwesto—isang pwesto na walang kinalaman sa pampublikong atensyon.

 

Araw-araw, pumupunta siya sa puntod ng aming anak na si Niña.

 

Inaayos niya ang mga bulaklak, nililinis ang damo, at nag-iiwan ng mga bagong gawang origami paper cranes na natutunan niyang itupi gamit ang sarili niyang mga magaspang na daliri.

 

“Baby Niña…” bulong ni Gabriel habang nakaluhod sa tapat ng marmol na puntod. “Kasalanan ni Papa. Kung hindi lang naging tanga si Papa, nandito pa sana ang Mama mo. Nasaan na kaya siya? Masaya na kaya siya?”

 

Sa loob ng dalawang taon, walang balita kay Phia.

 

Ang alam lang ng publiko, ang sikat na Heiress ng pamilya Roxas ay tuluyan nang nagretiro sa High Society ng Maynila. Wala na siyang social media, at wala na ring nakakakita sa kanya sa mga pampublikong kaganapan.

 

Hanggang sa isang gabi.

 

Isang malaking Gala Night at Charity Auction para sa Pediatric Heart Foundation—isang pundasyon para sa mga batang may sakit sa puso—ang ginanap sa pinakamalaking limang-bituing hotel sa Bonifacio Global City.

 

Inimbitahan ang lahat ng matataas na pamilya, mga negosyante, at mga matataas na opisyal ng gobyerno.

 

Nandoon si Gabriel. Naka-itim na tuxedo, mukhang mas pumayat, may mga bahagyang linya ng pagtanda at kalungkutan sa kanyang mukha, ngunit naroon pa rin ang kanyang matayog na tindig. Pumupunta siya sa mga charity auction na tulad nito dahil alam niyang mahal ng kanyang namatay na anak ang tumulong sa kapwa bata.

 

Habang nakatayo si Gabriel sa gilid ng ballroom, hawak ang isang baso ng champagne, biglang nagdilim ang mga ilaw sa entablado.

 

Umakyat ang M.C. sa gitna.

 

“Ladies and gentlemen,” masayang pahayag ng M.C. “Ngayong gabi, napakapurominente ng ating pangunahing sponsor. Ang taong nagtatag ng Angel Hearts Foundation—isang organisasyon na nakapagligtas na ng higit tatlong daang bata na may congenital heart disease sa loob lamang ng dalawang taon. Please welcome… the Founder and Chairwoman, Miss Sophia Roxas!”

 

Thump-thump.

 

Tumigil ang mundo ni Gabriel.

 

Awtomatikong nabitawan niya ang kanyang baso ng champagne, na nabasag sa sahig. Ngunit wala siyang pakialam. Nakatitig lang ang kanyang mga mata sa entablado.

 

Dahan-dahang bumukas ang kurtina.

 

At doon… nakatayo ang isang napakagandang babae.

 

Si Phia.

 

Ngunit hindi na ito ang Phia na kilala niya noon.

 

Wala na ang iyaking babae na madaling masaktan. Wala na ang babaeng nakadepende sa pagmamahal ng ibang tao para mabuhay.

 

Nakasuot siya ng isang eleganteng emerald green silk gown na dumausdos sa kanyang magandang balakang. Ang kanyang buhok ay naka-updo, na nagpapakita ng kanyang maputi at makinis na leeg. Ang kanyang mga mata ay nagniningning sa talino, lakas, at kumpiyansa sa sarili.

 

Nakatayo siya roon na may matamis ngunit maotoridad na ngiti sa kanyang mga labi.

 

“Magandang gabi sa inyong lahat,” ang boses ni Phia ay malinaw, maayos, at punong-puno ng sigla—boses ng isang babaeng nakatagpo na ng kanyang sariling kahalagahan. “Iinatag ko ang Angel Hearts Foundation bilang pag-alala sa aking anak na si Niña. Nais kong iparamdam sa bawat ina at bawat bata na hindi sila nag-iisa…”

 

Habang nagsasalita si Phia, nakatitig lang si Gabriel mula sa kalayuan.

 

Umiyak si Gabriel.

 

Ang mga luhang dalawang taon niyang pinipigilan ay tuluy-tuloy na umaagos sa kanyang mukha. Nahanap niya na siya. Nahanap niya na ang kanyang asawa.

Pagkatapos ng program, dumaan si Phia sa VIP hall patungo sa private lounge ng hotel. Nakapaligid sa kanya ang apat na matatangkad na personal bodyguards at ang kanyang mga tagapayo.

 

“Phia!”

 

Isang pamilyar na boses ang sumigaw mula sa dulo ng hallway.

 

Huminto si Phia sa paglalakad. Dahan-dahan siyang lumingon.

 

Nakatayo roon si Gabriel. Nkahahabol ang hininga nito, magulo ang buhok, at bakas sa mga mata ang matinding pagnanais at desperasyon.

 

Mabilis na humarang ang apat na bodyguards ni Phia sa harap ni Gabriel, inilabas ang kanilang mga kamay para pigilan ito.

 

“Hinto, sir,” malamig na utos ng head security.

 

“Phia… pakiusap…” pagsusumamo ni Gabriel habang nakatingin sa lagpas ng mga balikat ng guards. “Phia… ako ‘to. Si Gabriel.”

 

Tumingin si Phia sa kanya.

 

Walang galit sa mga mata ni Phia. Walang poot. Walang lungkot.

 

Ang mayroon lamang sa mga mata ni Phia… ay ang isang malaking espasyo ng kawalan ng pakialam (indifference). At iyon ang mas nakakamamatay kaysa sa galit.

 

Ikinumpas ni Phia ang kanyang kamay nang kaunti. “Papasukin niyo siya.”

 

Mabilis na tumabi ang mga guards.

 

Lumamang ang hakbang ni Gabriel patungo kay Phia. Gustong-gusto niya itong yakapin, gustong-gusto niya itong halikan at amuyin ang paborito nitong amoy, ngunit nang makita niya ang pormal at malamig na tindig ni Phia, napahinto siya dalawang hakbang ang layo.

 

“Phia…” nauutal na sabi ni Gabriel. “Dalawang taon… dalawang taon kitang hinahanap. Bumalik ka na sa akin, pakiusap. Ginawa ko na ang lahat. Wala na si Alyssa. Ipinakulong ko siya. Tinanggal ko siya sa militar. Naintindihan ko na ang lahat ng mali ko. Araw-araw akong pumupunta sa puntod ni Niña… nagtutupe ako ng mga papel na cranes para sa kanya—”

 

“General Ilustre,” putol ni Phia.

 

Ang boses nito ay tulad ng isang refined silk—malamig ngunit napakalambot.

 

“Masaya ako na ginagawa mo ‘yan para sa anak natin,” sabi ni Phia habang nakatingin nang diretso sa kanya. “Dahil bilang ama, nararapat lang na bumawi ka sa kanya.”

 

“Bumawi rin ako sa ‘yo, Phia!” humagulgol si Gabriel at biglang LUMUHOD sa tapat ni Phia sa gitna ng hallway.

 

Ang dating kinatatakutang Heneral, ang lalaking hindi kailanman yumuko kahit kanino, ay nakaluhod ngayon sa paanan ng babaeng dating winasak niya ang puso.

 

“Pakiusap, Phia… bigyan mo ako ng isa pang pagkakataon,” pagmamakaawa ni Gabriel habang sinusubukang hawakan ang laylayan ng gown ni Phia. “Magsimula tayo ulit. Magpapakasal tayo ulit. Ibibigay ko sa ‘yo ang lahat. Isusuko ko ang ranggo ko, lilipat tayo sa ibang bansa, gagawin ko ang kahit ano! Huwag mo lang akong iwan nang ganito…”

 

Tumingin si Phia sa nakaluhod na lalaki sa kanyang paanan.

 

Noon, gagawin ni Phia ang lahat para lang makitang lumuhod at magmakaawa si Gabriel sa kanya. Nangarap siya ng maraming gabi na balang araw, mare-realize ng lalaking ito kung gaano siya kahalaga.

 

Ngunit ngayong nangyayari na… wala na siyang maramdaman kahit ano.

 

Dahan-dahang yumuko si Phia at inilayo ang laylayan ng kanyang gown mula sa mga kamay ni Gabriel.

 

“Gabriel,” mahinang sabi ni Phia. “Alam mo ba kung bakit ako palaging nagbabanta ng divorce noon?”

 

Tumingin si Gabriel sa kanya, puno ng pag-asa ang mga mata. “D-Dahil gusto mo akong pansinin ka?”

 

Ngumiti si Phia—isang malungkot ngunit malayang ngiti.

 

“Dahil noong mga oras na ‘yon, mahal na mahal pa kita. Umiiyak ako kasi umaasa pa ako na magbabago ka. Nagbabanta ako ng hiwalayan kasi gusto kong patunayan mo sa akin na takot ka na mawala ako.”

 

Huminto si Phia, kumuha ng hangin, at nagpatuloy:

 

“Pero noong araw na sinunog ang mga gamit ni Niña, noong itinulak mo ako at sinipa ng security guard mo habang tinawag mong basura ang alaala ng anak natin… naintindihan ko na ang lahat. Narealize ko na hindi mo ako mahal. At mas mahalaga… narealize ko na hindi ko na rin kailangang mahalin ang sarili ko sa piling ng isang taong tulad mo.”

 

“Phia, nagbago na ako! Patawarin mo ako!” sigaw ni Gabriel habang umaagos ang luha.

 

“Pinatawad na kita, Gabriel,” sagot ni Phia sa pinakamahinang paraan. “Matagal na. Kasi kung hindi kita papatawarin, dadalhin ko ang galit sa puso ko. At ayokong magdala ng kahit anong bagay na may kinalaman sa ‘yo sa bago kong buhay.”

 

Nanlamig ang buong katawan ni Gabriel. “B-Bago… bagong buhay?”

 

Lumapit ang isang matangkad, guwapo, at eleganteng lalaki mula sa dulo ng hallway. Nakasuot ito ng mamahaling tuxedo at may dalang isang baso ng mainit na tsaa. Siya si Dr. Alexander “Alex” Cruz—ang sikat na pediatric cardiologist na kasama ni Phia sa pagtatag ng organisasyon sa Europa, at ang lalaking matagal nang naghihintay at nag-aalaga sa puso ni Phia.

 

Lumapit si Alex at inabot ang tsaa kay Phia. Pagkatapos ay dahan-dahang inilagay ni Alex ang kanyang kamay sa bewang ni Phia—isang galaw ng proteksyon at pagmamahal.

 

Hindi umilag si Phia. Sa halip, sumandal siya nang kaunti sa balikat ni Alex at ngumiti rito.

 

“Salamat, Alex,” malambing na sabi ni Phia.

 

Tumingin si Alex kay Gabriel na nakaluhod pa rin sa sahig, pagkatapos ay tumingin kay Phia. “Handa na ang sasakyan sa ibaba, Phia. Baka lumamig ang tsaa mo.”

 

“Sige,” sagot ni Phia.

 

Tumingin si Phia sa huling pagkakataon kay Gabriel.

 

“Paalam, General Ilustre. Sana ay makatagpo ka rin ng kapayapaan sa puso mo. Pero huwag ka nang hahabol sa akin… dahil ang Phia na minsan mong ginawang mundo, ay natuto nang lumipad nang wala ka.”

 

Talikod si Phia.

 

Inakay siya ni Alex habang dahan-dahan silang naglakad palayo sa mahabang hallway ng hotel.

 

“PHIA! PHIA!”

 

Nagtatangkang tumayo si Gabriel para humabol, ngunit mabilis siyang hinarang ng apat na maiimpluwensyang bodyguards ng pamilya Roxas at ibinagsak pabalik sa sahig.

 

“Huwag ka nang lumapit, Ilustre,” malamig na banta ng guard. “May pamilya na siyang bago. Huwag mong sirain ang natitira mong dignidad.”

 

Naiwang nakadapa si Gabriel sa malinis na semento ng VIP hallway.

 

Napanood niya ang paglayo ng babaeng dating lumuluhod at umiiyak para sa kanya. Nakita niya kung paano hawakan ng ibang lalaki ang kamay ng kanyang dating asawa. Nakita niya ang ngiti sa mga labi ni Phia—isang ngiti ng tunay na kaligayahan na kailanman ay hindi niya naibigay sa loob ng limang taon nilang pagpapakasal.

 

Humagulgol si Gabriel sa gitna ng silid.

 

Naintindihan niya na sa wakas ang totoong ibig sabihin ng karma.

 

Hindi pala ang pananakit ang pinakamasakit na parusa.

 

Ang pinakamasakit na parusa ay ang ma-realize mo na ang taong handang ibigay ang buong mundo para sa ‘yo noon… ay hindi ka na kailangan ngayon.

 

At sa kauna-unahang pagkakataon sa kanyang buhay, nalaman ng Heneral kung paano mamatay ang isang puso—hindi dahil sa bala ng kaaway, kundi dahil sa sarili niyang katangahan.