SA ARAW MISMO NG AMING KASAL, PINAG-TAXI AKO NG FIANCÉ KO PARA IPAG-DRIVE ANG KANYANG MAGANDANG ASSISTANT SA MAIN WEDDING CAR — SUMAKAY AKO NANG LUMULUHA AT SINABI SA DRIVER: “HUWAG SA SIMBAHAN ANG PUNTA NATIN, DALHIN MO AKO SA AIRPORT.”

“Ibigay mo muna kay Cheska ang bridal car, sa lumang taxi ka na lang sumakay…” Labindalawang marangyang itim na kotse ang nakapila sa ibaba ng condo unit ko. Sa pinakaharap, nakaparada ang isang brand new na Rolls-Royce Phantom — ang bridal car na ako mismo ang pumili. Hinalikan ito ng libo-libong pulang rosas at baby’s breath. Araw ng kasal ko ngayon. Nakatayo ako sa harap ng salamin, suot ang isang mabusising bridal gown na gawa ng isang sikat na international designer. Sabi ng makeup artist ko habang inilalagay ang huling pahid ng lipstick, “Ma’am Alyssa, sa lahat ng naging bride ko, kayo na po ata ang pinakamaganda.” Nangiti ako nang tipid. Kinuha ko ang lagayan ng aking gown, isinuot ang aking Jimmy Choo heels, at humakbang palabas para bumaba na patungo sa simbahan. Ngunit bago pa man ako makatapak sa elevator, mabilis na lumapit sa akin ang aking fiancé na si Mark. Gwapo siya sa kanyang tailormade suit, pero walang bakas ng kagalakan sa kanyang mukha. Sa halip, puno ito ng pagkabalisa at alinlangan. Bigla niyang hinawakan nang mahigpit ang pulso ko. Sobrang higpit, hanggang sa mamula ang balat ko. “Alyssa, mag-usap muna tayo. Pakiusap, pagbigyan mo muna ako,” bungad niya, hindi man lang ako binalatan ng tingin ng paghanga. Tinitigan ko siya. “Bakit? Anong problema, Mark?” “Sumumpong na naman ang sakit sa puso ni Cheska.” Si Cheska na naman. Mula noong unang araw na nakilala ko ang babaeng ‘yun—ang tinataguriang “childhood best friend” ni Mark—parang kailanman ay hindi naging maayos ang lagay ng puso niya. Tuwing may importanteng okasyon sa buhay namin ni Mark, lagi siyang inaatake ng sakit. “Sinabihan siya ng doktor na bawal siyang mahanginan nang malakas,” tuloy-tuloy na paliwanag ni Mark, halatang worried na worried. “Puwede bang sa bridal car muna siya sumakay? Mas mainit doon at mas komportable.” Nangunot ang noo ko. “Ano? Ang Rolls-Royce? Mark, bridal car ‘yun. Ako ang ikakasal ngayon.” “Alam ko! Pero isip-isip din naman, Alyssa!” iritableng bulyaw niya, bagaman pabulong dahil sa mga taong nakapaligid. “Saan ka ba pwedeng sumakay? Doon sa huling kotse sa likod, kasama ng mga maid of honor mo. Maluwag naman doon!” Tumingin ako sa itinuro ng kanyang daliri. Sa pinakadulo ng pila ng labindalawang kotse, nakaparada ang isang lumang Toyota Corolla na kulay puti. May nakadikit na kulubot na papel na “JUST MARRIED” sa salamin sa likod. May gasgas ang pinto at parang anumang oras ay tatirik na sa kalsada. Rentadong taxi lang ito na ginawang backup vehicle. Habang sa tabi naman ng Rolls-Royce Phantom, nakatayo si Cheska. Hindi siya nakadamit bilang bridesmaid. Suot niya ay isang eleganteng puting dress na halos kapareho na ng disenyo ng gown ko. Naka-full makeup din siya at maayos ang buhok. Nang magtagpo ang mga mata namin, dahan-dahan siyang yumuko, humawak sa kanyang dibdib, at humihip ng mahinang ubo. Pero sa kabila ng kanyang panghihina, nakita ko ang bahagyang pagtaas ng gilid ng kanyang labi. Isang ngiti ng tagumpay. Isang ngiti na nagsasabing: Akin si Mark. Kahit sa araw ng kasal mo, ako pa rin ang uunahin niya. Muling humigpit ang hawak ni Mark sa kamay ko. Nakiusap ang kanyang mga mata. “Alyssa, ngayon lang naman. Pakiusap, huwag ka nang gumawa ng eksena. May sakit ‘yung tao. Huwag ka namang masyadong makasarili. Araw natin ‘to, ayokong masira lang dahil sa inggit mo.” Inggit? Tinitigan ko si Mark. Tinitigan ko ang lalaking minahal ko sa loob ng labindalawang taon. Nakatitig sa amin ang mga relatives, ang makeup team, ang mga photographer, at ang mga bridesmaids ko. Tumahimik ang buong paligid. Ang lahat ay naghihintay kung sasabog ako sa galit o iiyak. Ilang segundo akong nanahimik. At pagkatapos… bahagya akong natawa. Isang malamig at walang emosyong tawa. “Sige,” maikling sagot ko. Nakahinga nang maluwag si Mark. Parang nabawasan ng napakabigat na dusa ang kanyang dibdib. “Salamat, Alyssa! Kausapin na lang kita sa venue. Mag-iingat ka sa pagbiyahe,” mabilis niyang sabi sabay bitaw sa akin. Hindi man lang niya ako inalalayan sa gown ko. Mabilis siyang tumakbo patungo kay Cheska, inalalayan ang babae sa bewang, at personal na pinagbuksan ng pinto ng Rolls-Royce. Inilagay pa niya ang kanyang kamay sa ibabaw ng pinto para hindi maumpog ang ulo ni Cheska. Bago pumasok sa bridal car, lumingon muli si Cheska sa akin. May kasamang pagmamayabang ang kanyang mga mata habang kumakaway nang tila isang reyna. Xaxaksak ang sakit sa dibdib ko, pero hindi ako lumuha. Xaxaksak man ang katotohanan, unti-unting nangibabaw ang isang malamig na linaw sa aking pag-iisip. Xaxaksak sa akin ang huling 12 taon ng buhay ko—mga taong ginugol ko sa pag-aadjust, sa pagpaparaya, sa pag-intindi na “kaibigan lang” ni Mark si Cheska. Inayos ko ang hawak sa mabigat kong gown at naglakad patungo sa lumang puting taxi. “Ate Alyssa! Anong nangyayari? Bakit pumayag ka?!” inis at nag-aalalang tanong ng aking maid of honor na si Katrina. Humarap ako sa kanya at ngumiti nang napakatipid. “Kat, sumakay na kayo sa ibang sasakyan. Pumunta na kayo sa venue.” “Eh ikaw?!” “May aasikasuhin lang ako.” Sumakay ako sa likod ng lumang taxi. Ang amoy ng loob nito ay halo-halong usok ng sigarilyo at murang car air freshener. Ang drayber ay isang mama na nakasuot ng sando, halatang naiinip na sa kahihintay. “Miss, bridal car din ba ‘to? Saang simbahan o hotel ba ang tuloy natin?” tanong ng driver habang tumitingin sa rearview mirror. Sa labas ng bintana, nakita ko si Mark na nakatayo sa tabi ng Phantom, kumakaway sa akin habang sumisenyas ng “Salamat, babawi ako mamaya.” Inalis ko ang tingin ko sa kanya. Ibinaba ko ang salamin ng bintana at tumingin sa driver. “Kuya… huwag tayo pupunta sa hotel. Huwag din sa simbahan.” Nagtaka ang drayber. “Ha? Eh saan tayo pupunta, Ma’am? Kasal mo ngayon, ah?” Inabot ko sa kanya ang isang libong piso at ibinigay ang isang address. Isang lugar na walang nakakaalam—isang bagong condo unit na binuo ko gamit ang sarili kong pera, na hindi kailanman nalaman ni Mark. “Diyan tayo pupunta, Kuya. Bilisan mo lang,” malamig kong sabi. Umaandar ang kotse, kumalabit ang makina, at dahan-dahang lumayo sa pila ng labindalawang luxury cars. Habang ang buong entourage ay patungo sa nakatakdang kasal sa Manila Hotel, ako naman ay papunta sa kabilang direksyon ng lungsod. Ilang minuto lang ang nakalipas, nagsimula nang manginig ang cellphone ko. Mark Calling… In-off ko ang tawag. Mark Calling… In-off ko ulit. Pangatlo, pang-apat, pang-lima… Hanggang sa magkasunod-sunod na rin ang mga text galing sa pamilya niya. Malamig kong pinatay ang cellphone ko. Ikinabit ko ang panibagong SIM card sa aking pangalawang phone. Nag-type ako ng isang maikling mensahe para sa aking mga magulang: “Mama, Papa, ikansela niyo na po ang kasal. Sabihan niyo na rin ang mga bisita na umuwi na. Maayos po ako. Huwag kayong mag-alala sa akin. Hindi ko na tutuloy ang kasal sa lalaking kailanman ay hindi ako pinili.” Pagkadating ko sa sarili kong condo unit, umakyat ako sa elevator nang mag-isa, bitbit ang napakabigat na gown. Binuksan ko ang pinto gamit ang aking fingerprint reader. Pumasok ako sa tahimik at malinis na sala. Puno ng katahimikan ang paligid. WALANG Mark. WALANG Cheska. WALANG pamilya ng lalaki na laging nangingialam sa buhay ko. Hinubad ko ang aking Jimmy Choo heels at naglakad nang nakapaa patungo sa malaking salamin na nakaharap sa tanawin ng siyudad. Tinitigan ko ang sarili ko sa salamin. Ang ganda ko pa rin. Pero ang gown na ‘to… ang gown na ‘to ay simbolo ng labindalawang taong pagiging pangalawa ko lang sa buhay ng lalaking inakala kong magiging katuwang ko habangbuhay. Kumuha ako ng isang malaking gunting sa kusina. Pumunta ako sa gitna ng sala, inihain ang mga dulo ng mamahaling tela ng aking gown… At dahan-dahan kong itinapat ang gunting sa laylayan nito.

PART 2: ANG KASALANG HINDI NATULOY

Dahan-dahan kong itinapat ang gunting sa laylayan ng gown.

Srrrttt.

Napunit ang unang bahagi ng mamahaling tela.

Hindi ako umiiyak.

Sa halip, habang pinagmamasdan ko ang puting telang bumabagsak sa sahig, para akong nakahinga sa unang pagkakataon matapos ang labindalawang taon.

Tumunog ang pangalawang cellphone ko.

Mama Calling.

Sinagot ko.

“Alyssa…” Nanginginig ang boses ng mama ko. “Anak, sigurado ka ba sa desisyon mo?”

Tumingin ako sa sarili ko sa salamin.

“Opo, Mama.”

“Pero nandito na ang lahat. Nandito ang pamilya ni Mark. Nandito ang mga bisita. Pati pari, naghihintay…”

“Pasensya na po.”

Sandali siyang natahimik.

“May ginawa ba siya?”

Napapikit ako.

“Hindi niya kailangang gumawa ng malaking kasalanan, Mama.”

Huminga ako nang malalim.

“Sa loob ng labindalawang taon, palagi niya akong pinipiling isantabi kapag kailangan niya akong ipaglaban. Ngayon lang ako humingi ng isang bagay—ang maging prioridad niya sa sarili kong kasal.”

Tahimik si Mama.

“At hindi niya nagawa.”

Wala na siyang sinabi.

Ilang segundo ang lumipas bago niya marahang sabihin:

“Umuwi ka lang nang ligtas, anak. Kami na ang haharap sa lahat.”

Pagkababa ng tawag, kinuha ko ang isa pang telepono.

May dose-dosenang missed calls.

Ngunit isang mensahe ang nakakuha ng atensyon ko.

MARK: ALYSSA, WHERE ARE YOU? THE WEDDING IS STARTING. COME BACK NOW.

Napangiti ako nang mapait.

Hindi ko na sinagot.

Samantala, sa Manila Hotel, nagsimula nang magulo ang buong ballroom.

Nakatayo si Mark sa harap ng altar.

Nakatingin siya sa pintuan.

Limang minuto.

Sampung minuto.

Dalawampung minuto.

Wala ako.

“Alyssa is coming,” paulit-ulit niyang sinasabi.

Pero unti-unting napalitan ng kaba ang kanyang mukha.

Lumapit sa kanya si Katrina.

“Mark.”

“What?”

“Hindi pupunta si Alyssa.”

Napakunot-noo siya.

“Ano’ng ibig mong sabihin?”

“Kinausap ko siya bago siya umalis.”

“Nasaan siya?”

“Hindi ko alam.”

“Tumawag ka sa kanya!”

“Hindi siya sumasagot.”

Biglang nag-ring ang cellphone ni Mark.

Mama ni Alyssa.

Mabilis niya itong sinagot.

“Ma’am, nasaan po si Alyssa?”

Malamig ang sagot ng babae.

“Hindi siya pupunta.”

Parang nawalan ng kulay ang mukha ni Mark.

“Bakit?”

“Dahil kinansela na niya ang kasal.”

Napatingin sa paligid si Mark.

“Ma’am, hindi puwede ‘yan. Nandito na ang lahat!”

“Alam namin.”

“Pag-uusapan namin ‘to ni Alyssa.”

“Wala nang pag-uusapan.”

At bago pa siya makasagot, naputol ang tawag.

Nakatayo roon si Cheska.

Suot pa rin ang halos kaparehong puting damit.

Ngunit ngayon, hindi na siya mukhang mahina.

Lumapit siya kay Mark.

“Mark…”

“Tumahimik ka muna, Cheska.”

Napaatras siya.

Unang pagkakataon iyon na hindi siya inuna ni Mark.

Pagdating ko sa condo, pumasok ako sa kwarto.

Binuksan ko ang isang maliit na safe na nakatago sa likod ng painting.

Kinuha ko ang isang folder.

Nandoon ang mga dokumento ng condo.

Nakapangalan sa akin.

Hindi kay Mark.

Hindi sa pamilya niya.

Sa akin.

Binili ko iyon dalawang taon bago kami mag-engage.

Hindi ko sinabi kay Mark.

Hindi dahil may tinatago akong masama.

Kundi dahil gusto kong magkaroon ng isang lugar na akin lang.

At ngayon, naintindihan ko kung bakit kailangan kong magkaroon nito.

Kinuha ko rin ang isa pang folder.

Mga bank records.

Mga investment.

Mga property documents.

At isang maliit na envelope.

Nakasulat:

“FOR ALYSSA — OPEN ONLY IF THE WEDDING IS CANCELLED.”

Napakunot-noo ako.

Hindi ko sulat iyon.

Binuksan ko.

Isang sulat mula sa abogado ng pamilya ko.

At may kalakip na dokumento.

Nagsimula akong magbasa.

Unti-unting nanlamig ang mga kamay ko.

Hindi dahil sa takot.

Kundi dahil sa isang katotohanang hindi ko kailanman nalaman.

Labindalawang taon na ang nakalipas…

Bago pa kami naging magkasintahan ni Mark, may isang investment company ang pamilya niya na halos malugi.

Ang ama ni Mark ang lumapit sa ama ko.

Humingi sila ng financial assistance.

At ang taong tumulong sa kanila?

Ang ama ko.

Hindi maliit na halaga.

Milyun-milyong piso.

Ngunit may kondisyon.

Hindi ito regalo.

Loan iyon.

At ang huling bayad ay dapat matapos limang taon na ang nakalipas.

Hindi ito nabayaran.

Sa halip, paulit-ulit silang humingi ng extension.

At habang lumalaki ang negosyo nila, lalo ring lumalaki ang utang.

Pero may mas nakakagulat pa.

May isang dokumentong nilagdaan ng ama ni Mark.

Nakasaad doon na kapag hindi nabayaran ang utang sa takdang panahon, may karapatan ang pamilya ko sa ilang bahagi ng kanilang kumpanya.

Napaupo ako.

Kaya pala…

Sa loob ng maraming taon, sobrang bait sa akin ng pamilya ni Mark.

Kaya pala ayaw nilang magalit ako.

Hindi dahil mahal nila ako.

Kundi dahil kailangan nila ako.

At biglang pumasok sa isip ko si Cheska.

Bakit palagi siyang nandiyan?

Bakit palaging may sakit kapag may mahalagang okasyon?

Bakit parang palaging kailangan niyang makuha ang atensyon ni Mark?

May isa pang dokumento.

Medical records.

Hindi kay Cheska.

Kundi sa isang private investigator’s report.

Binasa ko ang unang pahina.

At doon ko nalaman ang isang bagay na nagpabago sa lahat.

Hindi pala tunay na childhood best friend ni Mark si Cheska.

Nagkakilala sila noong college.

At ilang buwan matapos iyon, nagsimula ang relasyon nila.

Bago pa ako.

Napahawak ako sa bibig ko.

May mga litrato.

Mga hotel.

Mga dinner.

Mga bakasyon.

Mga mensahe.

Lahat ng iyon ay nangyari habang kami ni Mark ay magkasintahan.

At sa bawat pagkakataong tinatanong ko siya kung may relasyon ba sila—

lagi niyang sinasabing:

“Kaibigan ko lang si Cheska.”

Napatawa ako.

Hindi dahil nakakatawa.

Kundi dahil ngayon ko lamang nakita kung gaano ako katagal naging tanga sa sarili kong relasyon.

Tumunog ang doorbell.

Isang beses.

Dalawang beses.

Tatlong beses.

Hindi ako gumalaw.

Pagkatapos ay narinig ko ang boses ni Mark.

“Alyssa! Buksan mo!”

Tahimik akong lumapit sa pinto.

Hindi ko ito binuksan.

“Alyssa, please!”

“Umalis ka, Mark.”

“Ano bang nangyayari sa’yo?!”

“Wala.”

“Pinahiya mo ako sa harap ng lahat!”

Napangiti ako.

“Hindi kita pinahiya.”

“Iniwan mo ako sa altar!”

“Hindi.”

Tumigil ako.

“Iniwan mo ako sa taxi.”

Tahimik.

“Hindi mo ako iniwan sa altar, Mark.”

“Pinili mo lang na huwag akong puntahan.”

“Hindi.”

Mas malamig na ang boses ko.

“Pinili mong ilagay sa altar ang ibang babae.”

Walang sagot.

Ilang segundo ang lumipas.

“Alyssa, may sakit si Cheska!”

“Talaga?”

Biglang nanahimik siya.

“May medical report ako.”

Wala siyang sinabi.

“May mga litrato rin ako.”

Tahimik pa rin.

“May mga hotel records.”

Mas lalong tumahimik.

At doon ko narinig ang unang pagbabago sa kanyang boses.

“Alyssa…”

“Alam ko na.”

Kinabukasan, dumating sa condo ang abogado ng pamilya ko.

Kasama niya ang dalawang accountant.

Ipinakita ko sa kanila ang mga dokumentong nakita ko.

“Ma’am Alyssa,” sabi ng abogado, “may isa pa po kayong kailangang malaman.”

“Ano?”

“May financial transfers mula sa account ni Mark papunta sa account ni Cheska.”

Ipinakita niya sa akin ang records.

Hindi isang beses.

Hindi dalawang beses.

Dose-dosenang beses.

At ang pinanggalingan ng pera?

Joint account namin.

Pera na inilaan ko sana para sa future namin.

Pera na pinaghirapan ko.

Pera na ginamit niya para sa ibang babae.

Napapikit ako.

“Gaano kalaki?”

Tahimik niyang inilagay ang papel sa harap ko.

Halos ₱18 million.

Hindi ako nagsalita.

Hindi ako umiyak.

Sa halip, tumango ako.

“Simulan na natin.”

Tatlong araw pagkatapos ng kasal na hindi natuloy, naglabas ang pamilya ko ng opisyal na pahayag.

Hindi tungkol sa pagtataksil.

Hindi tungkol kay Cheska.

Hindi tungkol sa kahihiyan.

Isang simpleng pahayag lamang:

“The wedding has been cancelled.”

Walang detalye.

Walang drama.

Ngunit sa parehong araw, nagpadala ang abogado ko ng demand letter sa pamilya ni Mark.

Doon nagsimula ang tunay na pagbagsak nila.

Hindi dahil iniwan ko si Mark.

Kundi dahil dumating na ang oras para singilin ang lahat ng matagal nang ipinagpaliban.

Isang linggo ang lumipas.

Nakita ko si Mark sa isang café.

Pagod ang mukha niya.

Wala na ang kumpiyansang dating mayroon siya.

Umupo siya sa tapat ko.

“Alyssa.”

Hindi ako sumagot.

“Please.”

Tahimik pa rin ako.

“Mahal kita.”

Tinitigan ko siya.

“Hindi.”

“Alyssa—”

“Hindi mo ako minahal nang sapat para piliin.”

Napayuko siya.

“Cheska…”

“Hindi ko na gustong marinig ang pangalan niya.”

Huminga siya nang malalim.

“Hindi ko alam kung paano nangyari lahat.”

Napangiti ako.

“Alam mo.”

“Hindi.”

“Alam mo.”

Ipinatong ko ang isang folder sa mesa.

“Ang pagkakaiba lang natin ay ngayon, alam ko na rin.”

Tumingin siya sa folder.

“Hindi ko kailangan ang bahay mo.”

Tumigil ako.

“Hindi ko kailangan ang pera mo.”

Mas lalo siyang namutla.

“Hindi ko kailangan ng apology mo.”

Tumayo ako.

“Ang gusto ko lang ay ibalik mo sa akin ang buhay na ninakaw mo sa akin.”

“Alyssa…”

“Hindi mo na iyon maibabalik.”

Lumakad ako palayo.

Makalipas ang ilang buwan, natapos ang legal proceedings.

Naibalik sa akin ang perang kinuha mula sa joint account.

Natapos ang financial settlement sa pagitan ng dalawang pamilya.

At tuluyang bumagsak ang engagement namin.

Samantala, nalaman kong umalis si Cheska papuntang ibang bansa.

Hindi ko na siya hinanap.

Hindi ko na kailangang malaman kung ano ang nangyari sa kanilang dalawa.

Dahil hindi na iyon ang problema ko.

Isang taon matapos ang araw ng kasal ko, bumalik ako sa parehong hotel.

Hindi bilang bride.

Hindi bilang fiancé ni Mark.

Kundi bilang guest sa isang charity event na ako mismo ang nag-sponsor.

Habang nakatayo ako sa lobby, may lumapit na photographer.

“Ma’am Alyssa, may tanong po kami.”

“Anong tanong?”

“Last year, dito dapat ang wedding ninyo. Ngayon, kayo na ang main sponsor ng event. Ano po ang masasabi ninyo tungkol sa nangyari?”

Ngumiti ako.

Hindi na masakit.

Hindi na mapait.

“Dati,” sabi ko, “akala ko ang araw ng kasal ang pinakamahalagang araw sa buhay ng isang babae.”

“Pero ngayon?”

Tumingin ako sa malaking salamin sa lobby.

“Ngayon alam ko nang mas mahalaga ang araw na pinili mong huwag nang ipagpilitan ang sarili mo sa taong hindi ka kayang piliin.”

Tumango ang photographer.

“May regret po ba kayo?”

Napangiti ako.

“Meron.”

“Ano po?”

“Na sana mas maaga kong pinili ang sarili ko.”

Nang gabing iyon, umuwi ako sa condo na binili ko nang palihim.

Ang parehong condo kung saan ako tumakbo noong araw ng kasal ko.

Nandoon pa rin ang maliit na bahagi ng bridal gown na ginupit ko.

Hindi ko ito itinapon.

Inilagay ko sa isang kahon.

Sa ibabaw nito ay may maliit na papel.

Nakasulat:

“Hindi ito ang damit ng babaeng iniwan sa altar.”

“Damit ito ng babaeng piniling umalis bago tuluyang mawala ang sarili niya.”

Isinara ko ang kahon.

Lumapit ako sa bintana.

Sa ibaba, kumikislap ang mga ilaw ng lungsod.

Napangiti ako.

Wala nang Rolls-Royce.

Wala nang simbahan.

Wala nang Mark.

Wala nang Cheska.

At higit sa lahat—

wala nang Alyssa na palaging pumapayag kahit nasasaktan.

Mayroon na lamang isang babae sa harap ng salamin.

Ako.

Mas matapang.

Mas malaya.

At sa unang pagkakataon matapos ang labindalawang taon—

ako naman ang pinili ko.